<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X38n0693"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 693 梵网经玄義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 693 梵网经玄義</title> <author>明 智旭述 道昉订</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">693</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">梵网经玄義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-09T08:22:23"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0606c" n="0606c"/> <lb ed="X" n="0606c01"/> <lb ed="X" n="0606c02"/><cb:docNumber>No. 693</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0606c03"/><lb ed="R060" n="0597a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说梵网经菩萨心地品玄義</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0606c04"/><lb ed="R060" n="0597a02"/><byline cb:type="author">明 菩萨沙弥古吴 智旭 述</byline> <lb ed="X" n="0606c05"/><lb ed="R060" n="0597a03"/><byline cb:type="other">菩萨比丘温陵 道昉 订</byline> <lb ed="X" n="0606c06"/> <lb ed="X" n="0606c07"/><lb ed="R060" n="0597a04"/><cb:div><p xml:id="pX38p0606c0701">夫道穷觉海。必称性以垂慈。教被群機。必摄末而 <lb ed="X" n="0606c08"/><lb ed="R060" n="0597a05"/>归本。是以界内界外。混之弗齐。行布圆融。类之不 <lb ed="X" n="0606c09"/><lb ed="R060" n="0597a06"/>隔。梵网经心地品者其众生之本源。诸<persName>佛</persName>之慧命 <lb ed="X" n="0606c10"/><lb ed="R060" n="0597a07"/>乎。本源自性淸净。故称为梵。慧命遍传尘刹。故称 <lb ed="X" n="0606c11"/><lb ed="R060" n="0597a08"/>为网。万法之所集起。故称为心。凡圣之所依持。故 <lb ed="X" n="0606c12"/><lb ed="R060" n="0597a09"/>称为地。约身。则舍那为本。释迦为迹。约土。则华藏 <lb ed="X" n="0606c13"/><lb ed="R060" n="0597a10"/>为本。此界为迹。本迹虽殊。皆不離于梵网。约法。则 <lb ed="X" n="0606c14"/><lb ed="R060" n="0597a11"/>九处所说为别。四禅今说为总。约義。则次第行位 <lb ed="X" n="0606c15"/><lb ed="R060" n="0597a12"/>为别。初心木叉为总。总别虽殊。皆不出于心地。故 <lb ed="X" n="0606c16"/><lb ed="R060" n="0597a13"/>機缘初熟。乃接众以觐本源。心地既敷。仍秉法而 <lb ed="X" n="0606c17"/><lb ed="R060" n="0597a14"/>传异界。示成正觉。即廣演总中之别。还至菩提。爰 <lb ed="X" n="0606c18"/><lb ed="R060" n="0597a15"/>先敷别内之总至哉斯教。尤返迷归悟之要津。行 <lb ed="X" n="0606c19"/><lb ed="R060" n="0597a16"/>菩萨道之根本也。拈一品而知一部指归。即一部 <lb ed="X" n="0606c20"/><lb ed="R060" n="0597a17"/>而通一代仪法。观一<persName>佛</persName>而遍知十方三世楷模。乃 <lb ed="X" n="0606c21"/><lb ed="R060" n="0597a18"/>绍先哲之芳规。補前圣之未备。将释经文。先陈五 <lb ed="X" n="0606c22"/><lb ed="R060" n="0597b01"/>義。一释名二显体。三明宗。四辨用。五教相。</p> <lb ed="X" n="0606c23"/><lb ed="R060" n="0597b02"/><p xml:id="pX38p0606c2301">释名为二。初释<persName>佛</persName>说梵网经名。次释菩萨心地品 <lb ed="X" n="0606c24"/><lb ed="R060" n="0597b03"/>名。</p><p xml:id="pX38p0606c2402" cb:place="inline">初中为三。初释<persName>佛</persName>说。次释梵网。第三释经。</p> <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607a" n="0607a"/> <lb ed="X" n="0607a01"/><lb ed="R060" n="0597b04"/><p xml:id="pX38p0607a0101">初言<persName>佛</persName>说者。乃大圣慈尊四辩宣扬也。梵语具云 <lb ed="X" n="0607a02"/><lb ed="R060" n="0597b05"/><persName>佛陀</persName>。此翻觉者。自觉。觉他。觉行圆满。故名为<persName>佛</persName>。原 <lb ed="X" n="0607a03"/><lb ed="R060" n="0597b06"/>始要终。具六即義。谓一切众生本具觉性。名为理 <lb ed="X" n="0607a04"/><lb ed="R060" n="0597b07"/><persName>佛</persName>。闻此理性。圆解初开。是名字<persName>佛</persName>。念念观心。伏五 <lb ed="X" n="0607a05"/><lb ed="R060" n="0597b08"/>住惑。名观行<persName>佛</persName>。功深垢落。净于六根名相似<persName>佛</persName>。分 <lb ed="X" n="0607a06"/><lb ed="R060" n="0597b09"/>破无明。分见法性名分证<persName>佛</persName>。无明断尽。理性圆显。 <lb ed="X" n="0607a07"/><lb ed="R060" n="0597b10"/>名究竟<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>有三身。谓法报化。法即本觉性体。报 <lb ed="X" n="0607a08"/><lb ed="R060" n="0597b11"/>乃始觉智圆。化则慈悲应现。有处云法身名毘卢 <lb ed="X" n="0607a09"/><lb ed="R060" n="0597b12"/>遮那。此翻光明遍照。报身名卢舍那。此翻净满。化 <lb ed="X" n="0607a10"/><lb ed="R060" n="0597b13"/>身名释迦牟尼。此翻能仁寂默。然晋译花严皆称 <lb ed="X" n="0607a11"/><lb ed="R060" n="0597b14"/>为卢舍那。唐译皆称毘卢遮那。只是梵音楚夏。未 <lb ed="X" n="0607a12"/><lb ed="R060" n="0597b15"/>必专以此分法报。又花严或名释迦。或名遮那。本 <lb ed="X" n="0607a13"/><lb ed="R060" n="0597b16"/>无异体。唯此经舍那自坐花台。释迦據百亿界。当 <lb ed="X" n="0607a14"/><lb ed="R060" n="0597b17"/>知三身非一非异。機缘不同。见一异耳。又三身皆 <lb ed="X" n="0607a15"/><lb ed="R060" n="0597b18"/>具单复二義。法身单者。唯指本来淸净理体。报身 <lb ed="X" n="0607a16"/><lb ed="R060" n="0598a01"/>单者。唯指无上功德智慧。化身单者。唯指应现如 <lb ed="X" n="0607a17"/><lb ed="R060" n="0598a02"/>水中月。法身复者。一本性淸净法身。即众生本源 <lb ed="X" n="0607a18"/><lb ed="R060" n="0598a03"/>自性天真<persName>佛</persName>也。二離垢妙极法身。即诸<persName>佛</persName>所证究 <lb ed="X" n="0607a19"/><lb ed="R060" n="0598a04"/>竟法界理也。报身复者。一自受用报身。即诸<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0607a20"/><lb ed="R060" n="0598a05"/>断二德究竟实果。二他受用报身。即地上菩萨随 <lb ed="X" n="0607a21"/><lb ed="R060" n="0598a06"/>其心量所见刹尘相好。一一相好皆无分剂者也。 <lb ed="X" n="0607a22"/><lb ed="R060" n="0598a07"/>化身复者。一应现身。示成八相。二变化身。无而倏 <lb ed="X" n="0607a23"/><lb ed="R060" n="0598a08"/>有。又化身亦名应身。应物示现。如月印水故也。示 <lb ed="X" n="0607a24"/><lb ed="R060" n="0598a09"/>八相者。复有三种。一勝应身。谓地上大士所见。相 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607b" n="0607b"/> <lb ed="X" n="0607b01"/><lb ed="R060" n="0598a10"/>好无量。及一类大根众生。虽未登地。由善根力。亦 <lb ed="X" n="0607b02"/><lb ed="R060" n="0598a11"/>能见之。此亦名为他受用报。二带劣勝应身。即通 <lb ed="X" n="0607b03"/><lb ed="R060" n="0598a12"/>教三乘所见。接入别圆故勝。犹依事识故劣。三劣 <lb ed="X" n="0607b04"/><lb ed="R060" n="0598a13"/>应身。即界内钝根所见丈六老比丘相。唯依事识 <lb ed="X" n="0607b05"/><lb ed="R060" n="0598a14"/>不达相海无边之致。故名为劣。此三应身。复须约 <lb ed="X" n="0607b06"/><lb ed="R060" n="0598a15"/>横竖以辨其相。约横辨者。只一丈六境本定身。界 <lb ed="X" n="0607b07"/><lb ed="R060" n="0598a16"/>内钝根。见其在木树下坐生草座。以老比丘身。转 <lb ed="X" n="0607b08"/><lb ed="R060" n="0598a17"/>生灭四谛法轮。界内利根。即见在宝树下。坐天衣 <lb ed="X" n="0607b09"/><lb ed="R060" n="0598a18"/>座。以带劣勝应身。转无生四谛法轮界外钝根。又 <lb ed="X" n="0607b10"/><lb ed="R060" n="0598b01"/>即见其在华藏界。坐华王座。以圆满报身。转无量 <lb ed="X" n="0607b11"/><lb ed="R060" n="0598b02"/>四谛法轮。乃至界外利根。又即见其居寂光土。坐 <lb ed="X" n="0607b12"/><lb ed="R060" n="0598b03"/>虚空座。以淸净法身。转无作四谛法轮。此则<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0607b13"/><lb ed="R060" n="0598b04"/>不动。機见自殊。故名横辨也。约竖辨者。如此经中 <lb ed="X" n="0607b14"/><lb ed="R060" n="0598b05"/>千百亿释迦。自坐菩提树下。義当劣应。应藏教機。 <lb ed="X" n="0607b15"/><lb ed="R060" n="0598b06"/>千华上<persName>佛</persName>。自居四禅宫中。義当带劣勝应。应通教 <lb ed="X" n="0607b16"/><lb ed="R060" n="0598b07"/>機。故起信论云。菩萨功德成满。于色究竟处。示一 <lb ed="X" n="0607b17"/><lb ed="R060" n="0598b08"/>切世间最高大身。谓以一念相应慧。无明顿尽。名 <lb ed="X" n="0607b18"/><lb ed="R060" n="0598b09"/>一切种智。自然而有不思议业。能现十方利益众 <lb ed="X" n="0607b19"/><lb ed="R060" n="0598b10"/>生即其证也。<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。自據<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。義当 <lb ed="X" n="0607b20"/><lb ed="R060" n="0598b11"/>他受用报。亦名勝应。应别教機。此则<persName>佛</persName>身不同。处 <lb ed="X" n="0607b21"/><lb ed="R060" n="0598b12"/>所亦异。若藏教機转而为通。则離于树下。得见四 <lb ed="X" n="0607b22"/><lb ed="R060" n="0598b13"/>禅中<persName>佛</persName>。若通教機接入别教。则从于四禅。还至华 <lb ed="X" n="0607b23"/><lb ed="R060" n="0598b14"/>藏世界。唯圆人根利。于一切身若横若竖。了知皆 <lb ed="X" n="0607b24"/><lb ed="R060" n="0598b15"/>即法身影现。故不别明身相处所。此名竖辨也。问。 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607c" n="0607c"/> <lb ed="X" n="0607c01"/><lb ed="R060" n="0598b16"/>起信为圆顿大乘。胡得判作通教<persName>佛</persName>相。答。文中既 <lb ed="X" n="0607c02"/><lb ed="R060" n="0598b17"/>言示世间最高大身。知是应化。非指法报。而通教 <lb ed="X" n="0607c03"/><lb ed="R060" n="0598b18"/>为大乘初门。前通三藏。令不滞于化城。後通别圆。 <lb ed="X" n="0607c04"/><lb ed="R060" n="0599a01"/>令同归于宝所。故功德成满菩萨。示现此身最切 <lb ed="X" n="0607c05"/><lb ed="R060" n="0599a02"/>機宜。兼与今经宛合。以三千大千世界。统一色究 <lb ed="X" n="0607c06"/><lb ed="R060" n="0599a03"/>竟天。故亦统一<persName>佛</persName>身。即所谓周迊千华上之千释 <lb ed="X" n="0607c07"/><lb ed="R060" n="0599a04"/>迦也。于同居土中最为高大故名勝应。对方便土 <lb ed="X" n="0607c08"/><lb ed="R060" n="0599a05"/>中犹属分段。故名带劣。言一念相应慧者。明是应 <lb ed="X" n="0607c09"/><lb ed="R060" n="0599a06"/>通教機。言无明顿尽名一切种智者。约权。则断尽 <lb ed="X" n="0607c10"/><lb ed="R060" n="0599a07"/>色心无知习气。亦称<persName>佛</persName>眼一切种智。约实。则是从 <lb ed="X" n="0607c11"/><lb ed="R060" n="0599a08"/>法报而垂应化。言不思议业能现十方者。即所谓 <lb ed="X" n="0607c12"/><lb ed="R060" n="0599a09"/>一花百亿国。一国一释迦。千百亿释迦。是千释迦 <lb ed="X" n="0607c13"/><lb ed="R060" n="0599a10"/>化身也。无而倏有。又有二种。一示现<persName>佛</persName>相。二示九 <lb ed="X" n="0607c14"/><lb ed="R060" n="0599a11"/>界相。如妙音观音等。随类现身。来时不知。去时不 <lb ed="X" n="0607c15"/><lb ed="R060" n="0599a12"/>觉。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同。总以慈悲感应成兹妙用也。如此三 <lb ed="X" n="0607c16"/><lb ed="R060" n="0599a13"/>身。義意无量。总非异体。法身如珠体圆。报身如珠 <lb ed="X" n="0607c17"/><lb ed="R060" n="0599a14"/>光净。化身如珠影互涉。離体无光。離光无影。由影 <lb ed="X" n="0607c18"/><lb ed="R060" n="0599a15"/>知光。由光见体。三身理明。梵网義显矣。又此三身。 <lb ed="X" n="0607c19"/><lb ed="R060" n="0599a16"/>即是三德。法身即法身德。除中道外无别体故。报 <lb ed="X" n="0607c20"/><lb ed="R060" n="0599a17"/>身即般若德。证理由实智故。化身即解脱德。处处 <lb ed="X" n="0607c21"/><lb ed="R060" n="0599a18"/>应现往故。三德秘藏。诸<persName>佛</persName>非增。众生非减。三身亦 <lb ed="X" n="0607c22"/><lb ed="R060" n="0599b01"/>尔。但迷时为理即三身。乃至成<persName>佛</persName>时为究竟三身 <lb ed="X" n="0607c23"/><lb ed="R060" n="0599b02"/>耳。说者。悦其所怀。谓诸<persName>佛</persName>久修久证一体三身。了 <lb ed="X" n="0607c24"/><lb ed="R060" n="0599b03"/>知一切众生同具此德。大悲熏心。每思济渡。今機 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608a" n="0608a"/> <lb ed="X" n="0608a01"/><lb ed="R060" n="0599b04"/>缘初熟。乃接归本源世界。亲觐本尊。秉受心地法 <lb ed="X" n="0608a02"/><lb ed="R060" n="0599b05"/>门。次复示成树下。普为凡夫结重轻戒。俾受者顿 <lb ed="X" n="0608a03"/><lb ed="R060" n="0599b06"/>入<persName>佛</persName>位。成真<persName>佛</persName>子。度生本怀。于兹畅悦。據文。则上 <lb ed="X" n="0608a04"/><lb ed="R060" n="0599b07"/>卷是舍那所说。下卷是释迦所说。然经传此界。必 <lb ed="X" n="0608a05"/><lb ed="R060" n="0599b08"/>由释迦之所覆述。题称<persName>佛</persName>说。当指释迦。亦以三身 <lb ed="X" n="0608a06"/><lb ed="R060" n="0599b09"/>不异故也。问。三身既是不异。何故释迦擎接大众。 <lb ed="X" n="0608a07"/><lb ed="R060" n="0599b10"/>还至<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。同礼舍那。答。三身不异。亦非 <lb ed="X" n="0608a08"/><lb ed="R060" n="0599b11"/>定一以不异而异。故约竖辨。如此经中释迦亿国。 <lb ed="X" n="0608a09"/><lb ed="R060" n="0599b12"/>舍那花台。以不一而一。故约横辨。如花严中不动 <lb ed="X" n="0608a10"/><lb ed="R060" n="0599b13"/>寂场。遍于尘刹。又以一而不一。故花严明或见释 <lb ed="X" n="0608a11"/><lb ed="R060" n="0599b14"/>迦。或无量寿。或复阿閦。或贤首等令人不作定一 <lb ed="X" n="0608a12"/><lb ed="R060" n="0599b15"/>之见。以异而不异。故此经云如是千百亿。卢舍那 <lb ed="X" n="0608a13"/><lb ed="R060" n="0599b16"/>本身。令人不作定异之见。<persName>佛</persName>身一异。既不可思议。 <lb ed="X" n="0608a14"/><lb ed="R060" n="0599b17"/>说法传受。亦不可思议。谓初一番舍那传法。千释 <lb ed="X" n="0608a15"/><lb ed="R060" n="0599b18"/>迦受之。次一番千释迦传法。千百亿释迦受之。第 <lb ed="X" n="0608a16"/><lb ed="R060" n="0600a01"/>三番千百亿释迦传法。一切众生受之。乃至现在 <lb ed="X" n="0608a17"/><lb ed="R060" n="0600a02"/>众生辗转传法。後世众生次第受之。以言其异。则 <lb ed="X" n="0608a18"/><lb ed="R060" n="0600a03"/>同者亦异舍那尙非千<persName>佛</persName>。千<persName>佛</persName>尙非百亿。况千百 <lb ed="X" n="0608a19"/><lb ed="R060" n="0600a04"/>亿。岂即一切众生。是名为迹。是随情说。以言其同。 <lb ed="X" n="0608a20"/><lb ed="R060" n="0600a05"/>则异者亦同。千百亿既即千<persName>佛</persName>化身。千<persName>佛</persName>又即舍 <lb ed="X" n="0608a21"/><lb ed="R060" n="0600a06"/>那化身。彼一切众生。何独非舍那同体。故曰若人 <lb ed="X" n="0608a22"/><lb ed="R060" n="0600a07"/>受<persName>佛</persName>戒。即入诸<persName>佛</persName>位。汝是当成<persName>佛</persName>。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0608a2201" n="0608a2201"/><anchor xml:id="beg0608a2201" n="0608a2201"/>已<anchor xml:id="end0608a2201"/>成<persName>佛</persName>。是 <lb ed="X" n="0608a23"/><lb ed="R060" n="0600a08"/>名为本。是随智说。为本施迹。由迹显本。此擎接大 <lb ed="X" n="0608a24"/><lb ed="R060" n="0600a09"/>众还莲花藏意也。舍那为本。千释迦为迹。千<persName>佛</persName>又 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608b" n="0608b"/> <lb ed="X" n="0608b01"/><lb ed="R060" n="0600a10"/>为本。千百亿释迦为迹。千百亿又为本。一切众生 <lb ed="X" n="0608b02"/><lb ed="R060" n="0600a11"/>为迹。乃至辗转传法者复为本。受法者复为迹。本 <lb ed="X" n="0608b03"/><lb ed="R060" n="0600a12"/>迹褈褈。不可思议。而離本无迹。迹是本家之迹。故 <lb ed="X" n="0608b04"/><lb ed="R060" n="0600a13"/>云诸<persName>佛</persName>心内众生。離迹无本。本是迹家之本。故云 <lb ed="X" n="0608b05"/><lb ed="R060" n="0600a14"/>众生心内诸<persName>佛</persName>。法花本迹。竖约尘劫。此经本迹。横 <lb ed="X" n="0608b06"/><lb ed="R060" n="0600a15"/>约亿界。竖则古今不離当念。横则自他不隔毫端 <lb ed="X" n="0608b07"/><lb ed="R060" n="0600a16"/>为本施迹。妙智随情。开迹显本。融情归智。岂不巧 <lb ed="X" n="0608b08"/><lb ed="R060" n="0600a17"/>哉。又此经不唯横开本迹。知自他之不隔。亦复竖 <lb ed="X" n="0608b09"/><lb ed="R060" n="0600a18"/>开本迹。显今古之常然。如下卷初云。吾今来此世 <lb ed="X" n="0608b10"/><lb ed="R060" n="0600b01"/>界八千返。为此<name role="" type="person">娑婆世界</name>坐金刚华光王座。乃至 <lb ed="X" n="0608b11"/><lb ed="R060" n="0600b02"/><name role="" type="person">摩醯首罗</name>天王宫。为是中一切大众略开心地法 <lb ed="X" n="0608b12"/><lb ed="R060" n="0600b03"/>门竟。岂非开显数数示成正觉之事。故法花经云。 <lb ed="X" n="0608b13"/><lb ed="R060" n="0600b04"/>我实成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0608b1301" n="0608b1301"/><anchor xml:id="beg0608b1301" n="0608b1301"/>已<anchor xml:id="end0608b1301"/>来。久远若斯。但以方便教化众生令 <lb ed="X" n="0608b14"/><lb ed="R060" n="0600b05"/>入<persName>佛</persName>道。作如是说也。若谓槪论受生行菩萨道。则 <lb ed="X" n="0608b15"/><lb ed="R060" n="0600b06"/>观此大地。无有一微尘许非是菩萨捨身命处。又 <lb ed="X" n="0608b16"/><lb ed="R060" n="0600b07"/>何止八千返耶。问开近显远。唯在法花。馀部之所 <lb ed="X" n="0608b17"/><lb ed="R060" n="0600b08"/>不共。今方初示成道。胡得便约发本为解。若此经 <lb ed="X" n="0608b18"/><lb ed="R060" n="0600b09"/>既<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b1801" n="0608b1801"/><anchor xml:id="beg0608b1801" n="0608b1801"/>已<anchor xml:id="end0608b1801"/>发本。又何须法花更开。答。法花两番开显。皆 <lb ed="X" n="0608b19"/><lb ed="R060" n="0600b10"/>点示界内权機。令归<persName>佛</persName>道。今经与花严同部。自被 <lb ed="X" n="0608b20"/><lb ed="R060" n="0600b11"/>界外两機。纵令二乘在座。犹然若哑如聋。况未与 <lb ed="X" n="0608b21"/><lb ed="R060" n="0600b12"/>法席。那知绝唱。故须直至法花。方得开会。不可谓 <lb ed="X" n="0608b22"/><lb ed="R060" n="0600b13"/>根<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b2201" n="0608b2201"/><anchor xml:id="beg0608b2201" n="0608b2201"/>已<anchor xml:id="end0608b2201"/>熟者。亦至法花方开会也。问。<persName>佛</persName>三身中。的是 <lb ed="X" n="0608b23"/><lb ed="R060" n="0600b14"/>何身说法。答。三身既非一异。自不容偏执何身说 <lb ed="X" n="0608b24"/><lb ed="R060" n="0600b15"/>法。但为对治有异。故使诸经所说不同。或云报化 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608c" n="0608c"/> <lb ed="X" n="0608c01"/><lb ed="R060" n="0600b16"/>非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。此则恐人执相迷理。故唯示 <lb ed="X" n="0608c02"/><lb ed="R060" n="0600b17"/>法性本觉以为真<persName>佛</persName>也。或云法<persName>佛</persName>者。自觉圣境。无 <lb ed="X" n="0608c03"/><lb ed="R060" n="0600b18"/>言无说。说法现仪。皆化<persName>佛</persName>耳。此则恐人以法身堕 <lb ed="X" n="0608c04"/><lb ed="R060" n="0601a01"/>在情量。故唯指化<persName>佛</persName>示三轮也。实则说法度生。非 <lb ed="X" n="0608c05"/><lb ed="R060" n="0601a02"/>法身。亦不離法身。非报化身。亦不離报化身。若得 <lb ed="X" n="0608c06"/><lb ed="R060" n="0601a03"/>四悉昙意。谓唯法身说法亦可。如云报化非说法 <lb ed="X" n="0608c07"/><lb ed="R060" n="0601a04"/>者。谓唯报化说法亦可。如云法身无言无说。谓三 <lb ed="X" n="0608c08"/><lb ed="R060" n="0601a05"/>身合乃说法亦可。如云功德和法身。处处应现往。 <lb ed="X" n="0608c09"/><lb ed="R060" n="0601a06"/>谓三身各各说法亦可。法报<persName>佛</persName>为地上菩萨说法。 <lb ed="X" n="0608c10"/><lb ed="R060" n="0601a07"/>勝应<persName>佛</persName>为地前及声闻缘觉说法。劣应<persName>佛</persName>为一切 <lb ed="X" n="0608c11"/><lb ed="R060" n="0601a08"/>凡夫说法。谓三身总无所说亦可。如云四十九年 <lb ed="X" n="0608c12"/><lb ed="R060" n="0601a09"/>不说一字。若不解四悉因缘。随执一句。皆名谤<persName>佛</persName>也。</p> <lb ed="X" n="0608c13"/><lb ed="R060" n="0601a10"/><p xml:id="pX38p0608c1301">次释梵网为二。初约喩。次约法。初约喩者。经云时 <lb ed="X" n="0608c14"/><lb ed="R060" n="0601a11"/><persName>佛</persName>观诸大梵天王网罗幢。因为说无量世界犹如 <lb ed="X" n="0608c15"/><lb ed="R060" n="0601a12"/>网孔。一一世界。各各不同。别异无量。<persName>佛</persName>教门亦复 <lb ed="X" n="0608c16"/><lb ed="R060" n="0601a13"/>如是。故知以喩为名也。能喩唯一。谓梵王珠幢。所 <lb ed="X" n="0608c17"/><lb ed="R060" n="0601a14"/>喩有二。谓世界及<persName>佛</persName>教门。世界即所被之機。教门 <lb ed="X" n="0608c18"/><lb ed="R060" n="0601a15"/>即能被之法。法性平等。理非种种。由機异故。教门 <lb ed="X" n="0608c19"/><lb ed="R060" n="0601a16"/>亦殊初明所被之機不言众生而言世界者。擧依 <lb ed="X" n="0608c20"/><lb ed="R060" n="0601a17"/>报以该正报。所谓<persName>佛</persName>世界。乃至地狱世界。以此种 <lb ed="X" n="0608c21"/><lb ed="R060" n="0601a18"/>种世界。皆是众生同别二妄所成。同中有别。别中 <lb ed="X" n="0608c22"/><lb ed="R060" n="0601b01"/>有同。同别互缘。安立刹网。净秽差别。非言可穷。略 <lb ed="X" n="0608c23"/><lb ed="R060" n="0601b02"/>而明之。有四种土。一<name role="" type="person">常寂光土</name>。二实报无障碍土。 <lb ed="X" n="0608c24"/><lb ed="R060" n="0601b03"/>三方便有馀土。四凡圣同居土。以四土摄十界者。 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609a" n="0609a"/> <lb ed="X" n="0609a01"/><lb ed="R060" n="0601b04"/>寂光是<persName>佛</persName>世界。实报是菩萨世界。方便是声闻缘 <lb ed="X" n="0609a02"/><lb ed="R060" n="0601b05"/>觉世界。同居是六凡世界也。于此四土。又各分净 <lb ed="X" n="0609a03"/><lb ed="R060" n="0601b06"/>秽。及具横论竖论二義。今先明四土。初<name role="" type="person">常寂光土</name> <lb ed="X" n="0609a04"/><lb ed="R060" n="0601b07"/>者。常即法身。寂即解脱。光即般若。又三德皆常。性 <lb ed="X" n="0609a05"/><lb ed="R060" n="0601b08"/>无迁故。三德皆寂。離尘劳故。三德皆光。极明净故。 <lb ed="X" n="0609a06"/><lb ed="R060" n="0601b09"/>如此三法。不纵不横。名秘密藏。乃淸净法身所遊 <lb ed="X" n="0609a07"/><lb ed="R060" n="0601b10"/>居处。约智名身。约理名土。身土一如。非二相也。此 <lb ed="X" n="0609a08"/><lb ed="R060" n="0601b11"/>无各各别异之致。而实遍周别异界中。以别异世 <lb ed="X" n="0609a09"/><lb ed="R060" n="0601b12"/>界。離此别无安立处故。实报无障碍土者。由于全 <lb ed="X" n="0609a10"/><lb ed="R060" n="0601b13"/>性起修称性所感真实果报。色心自在。尘刹互含。 <lb ed="X" n="0609a11"/><lb ed="R060" n="0601b14"/>地上大士之所遊居。身能现土。土亦现身。不违法 <lb ed="X" n="0609a12"/><lb ed="R060" n="0601b15"/>性。勝妙莊严。具如花严所明法界安立海也。方便 <lb ed="X" n="0609a13"/><lb ed="R060" n="0601b16"/>有馀土者。出三界外三乘圣众修方便道之所遊 <lb ed="X" n="0609a14"/><lb ed="R060" n="0601b17"/>居。但離分段。未免变易。但尽见思。未除别惑。故名 <lb ed="X" n="0609a15"/><lb ed="R060" n="0601b18"/>有馀。谓有九人生于此土。藏教二人。声闻。缘觉。通 <lb ed="X" n="0609a16"/><lb ed="R060" n="0602a01"/>教三人。声闻。缘觉。及六地以上菩萨。别教三人。十 <lb ed="X" n="0609a17"/><lb ed="R060" n="0602a02"/>住。十行。及十迴向。圆教一人。即是十信也。凡圣同 <lb ed="X" n="0609a18"/><lb ed="R060" n="0602a03"/>居土者。三界九地。二十五有。本是凡夫有漏善不 <lb ed="X" n="0609a19"/><lb ed="R060" n="0602a04"/>善不动业之所招感。而圣人亦复同居。其同居者 <lb ed="X" n="0609a20"/><lb ed="R060" n="0602a05"/>有二种圣。一实。二权。实者。谓此圣人。始是凡夫。本 <lb ed="X" n="0609a21"/><lb ed="R060" n="0602a06"/>由夙业牵生此界。生此界後。因修道力。证三乘果。 <lb ed="X" n="0609a22"/><lb ed="R060" n="0602a07"/>权者。谓此圣人。或是寂光实报方便土人。由大悲 <lb ed="X" n="0609a23"/><lb ed="R060" n="0602a08"/>愿力。哀愍众生。示生此界。非是业牵。以此二种圣 <lb ed="X" n="0609a24"/><lb ed="R060" n="0602a09"/>人与凡杂处。故名凡圣同居土也。问。同居土中。圣 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609b" n="0609b"/> <lb ed="X" n="0609b01"/><lb ed="R060" n="0602a10"/>有权实。上三土中。唯圣无凡。亦各有权实否。答。方 <lb ed="X" n="0609b02"/><lb ed="R060" n="0602a11"/>便土中。二权一实。若从同居土中断见思惑。尽分 <lb ed="X" n="0609b03"/><lb ed="R060" n="0602a12"/>段生。乃于方便土中受法性身。如前所明九人。总 <lb ed="X" n="0609b04"/><lb ed="R060" n="0602a13"/>名一实。若寂光实报<persName>佛</persName>及菩萨。为诱定性二乘。及 <lb ed="X" n="0609b05"/><lb ed="R060" n="0602a14"/>地前菩萨令入正位。示居方便。是名二权。实报土 <lb ed="X" n="0609b06"/><lb ed="R060" n="0602a15"/>中一权一实。若别地圆住分破无明而得生者。名 <lb ed="X" n="0609b07"/><lb ed="R060" n="0602a16"/>之为实。若寂光法<persName>佛</persName>现他受用报身。教诸菩萨令 <lb ed="X" n="0609b08"/><lb ed="R060" n="0602a17"/>尽无明源者。名之为权。寂光土中。唯实无权。以是 <lb ed="X" n="0609b09"/><lb ed="R060" n="0602a18"/>诸<persName>佛</persName>所遊居故。次明四土各分净秽者。同居土中。 <lb ed="X" n="0609b10"/><lb ed="R060" n="0602b01"/>五浊轻者则净。如<name role="" type="person">极乐世界</name>。妙喜世界等。五浊重 <lb ed="X" n="0609b11"/><lb ed="R060" n="0602b02"/>者则秽。如今<name role="" type="person">娑婆世界</name>等。又或纯净无秽。或纯秽 <lb ed="X" n="0609b12"/><lb ed="R060" n="0602b03"/>无净。或净兼秽。或秽兼净。或净转秽。或秽转净。各 <lb ed="X" n="0609b13"/><lb ed="R060" n="0602b04"/>各不同。别异无量。皆由众生业感。致斯差降。具如 <lb ed="X" n="0609b14"/><lb ed="R060" n="0602b05"/>诸经廣明。方便土中。析空拙度者秽。体空巧度者 <lb ed="X" n="0609b15"/><lb ed="R060" n="0602b06"/>净。细论则九人所见。後後转勝。亦得辗转论于净 <lb ed="X" n="0609b16"/><lb ed="R060" n="0602b07"/>秽。实报土中。次第三观证入者秽。一心三观证入 <lb ed="X" n="0609b17"/><lb ed="R060" n="0602b08"/>者净。寂光土中。分证名秽。究竟名净。问。同居由业 <lb ed="X" n="0609b18"/><lb ed="R060" n="0602b09"/>所牵。可分净秽。上之三土。皆是圣居。那复有秽。答 <lb ed="X" n="0609b19"/><lb ed="R060" n="0602b10"/>譬如孙陀绝色。比于天女。不啻瞎猴。上味酥酡。禅 <lb ed="X" n="0609b20"/><lb ed="R060" n="0602b11"/>天视之。不啻脓血。色界妙身。四空视之。逾于痈毒。 <lb ed="X" n="0609b21"/><lb ed="R060" n="0602b12"/>小乘三昧。法眼观之。犹如痴醉。以此为例。净秽何 <lb ed="X" n="0609b22"/><lb ed="R060" n="0602b13"/>穷。未登妙觉。秽终未尽。净终未极。故曰。一一世界 <lb ed="X" n="0609b23"/><lb ed="R060" n="0602b14"/>各各不同。别异无量也。次明横论竖论者。竖则出 <lb ed="X" n="0609b24"/><lb ed="R060" n="0602b15"/>于同居。乃入方便。出于方便。乃入实报。出于实报。 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609c" n="0609c"/> <lb ed="X" n="0609c01"/><lb ed="R060" n="0602b16"/>乃入寂光。断惑既浅深不同。住处亦高下迥别。横 <lb ed="X" n="0609c02"/><lb ed="R060" n="0602b17"/>则不移当处。所见自殊。于同居土。横超三土。谓见 <lb ed="X" n="0609c03"/><lb ed="R060" n="0602b18"/>思断尽即见方便。尘沙断尽。分破无明。即见实报 <lb ed="X" n="0609c04"/><lb ed="R060" n="0603a01"/>亦得分见寂光。无明断尽。即得了了见于寂光。于 <lb ed="X" n="0609c05"/><lb ed="R060" n="0603a02"/>方便土。横超二土。谓实报寂光。于实报土。横超一 <lb ed="X" n="0609c06"/><lb ed="R060" n="0603a03"/>土。谓常寂光。<name role="" type="person">常寂光土</name>。无复可超。亦无横竖。又约 <lb ed="X" n="0609c07"/><lb ed="R060" n="0603a04"/>诸<persName>佛</persName>菩萨。三乘圣人。随于<anchor xml:id="nkr_note_add_0609c0701" n="0609c0701"/><anchor xml:id="beg0609c0701" n="0609c0701"/>己<anchor xml:id="end0609c0701"/>土。横竖自在谓常寂 <lb ed="X" n="0609c08"/><lb ed="R060" n="0603a05"/>光土。能为众生现下三土。实报土中。能为众生现 <lb ed="X" n="0609c09"/><lb ed="R060" n="0603a06"/>下二土。方便土中。能为众生现同居土。又同居土 <lb ed="X" n="0609c10"/><lb ed="R060" n="0603a07"/>中。能为众生示上三土。方便土中。能为众生示上 <lb ed="X" n="0609c11"/><lb ed="R060" n="0603a08"/>二土。实报土中。能为众生示寂光土。故曰。无量世 <lb ed="X" n="0609c12"/><lb ed="R060" n="0603a09"/>界。犹如网孔。互相涉入也。</p><p xml:id="pX38p0609c1211" cb:place="inline">次明能被之法。法贵 <lb ed="X" n="0609c13"/><lb ed="R060" n="0603a10"/>当機。機既万殊。法亦千变。槪而为语。有四种教。良 <lb ed="X" n="0609c14"/><lb ed="R060" n="0603a11"/>以众生流转二死。止因迷真迷中二种无明。迷真 <lb ed="X" n="0609c15"/><lb ed="R060" n="0603a12"/>故有分段生死。须设界内教以度之。迷中故有变 <lb ed="X" n="0609c16"/><lb ed="R060" n="0603a13"/>易生死。须设界外教以度之。而真中二迷。复各有 <lb ed="X" n="0609c17"/><lb ed="R060" n="0603a14"/>轻重不同。故界内外人。又各有利钝根异。迷真重 <lb ed="X" n="0609c18"/><lb ed="R060" n="0603a15"/>者为界内钝根。非析空观莫生其解。故有藏教法 <lb ed="X" n="0609c19"/><lb ed="R060" n="0603a16"/>起。迷真轻者为界内利根。非体空观不逗其宜。故 <lb ed="X" n="0609c20"/><lb ed="R060" n="0603a17"/>有通教法起。迷中重者为界外钝根。非次第三观 <lb ed="X" n="0609c21"/><lb ed="R060" n="0603a18"/>莫治其惑。故有别教法起。迷中轻者为界外利根。 <lb ed="X" n="0609c22"/><lb ed="R060" n="0603b01"/>非一心三观莫开其悟。故有圆教法起。就此四教。 <lb ed="X" n="0609c23"/><lb ed="R060" n="0603b02"/>复各四门。谓有门。空门。亦有亦空门。非有非空门。 <lb ed="X" n="0609c24"/><lb ed="R060" n="0603b03"/>凡四四一十六门。就十六门。又各具四种悉昙。谓 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610a" n="0610a"/> <lb ed="X" n="0610a01"/><lb ed="R060" n="0603b04"/>诸众生闻一一门。或得欢喜益。是世界悉昙。或得 <lb ed="X" n="0610a02"/><lb ed="R060" n="0603b05"/>生善益。是为人悉昙。或得灭恶益。是对治悉昙。或 <lb ed="X" n="0610a03"/><lb ed="R060" n="0603b06"/>得入理益。是第一義悉昙。故曰<persName>佛</persName>教门亦复如是。 <lb ed="X" n="0610a04"/><lb ed="R060" n="0603b07"/>犹如世界各各不同。别异无量也。又说此四教。更 <lb ed="X" n="0610a05"/><lb ed="R060" n="0603b08"/>有四种化仪不同。或顿说。或渐说。或秘密说。或不 <lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R060" n="0603b09"/>定说。顿说者。顿示圆宗。或虽兼别。总被大機。如华 <lb ed="X" n="0610a07"/><lb ed="R060" n="0603b10"/>严及此经等。渐说者。曲为小機。引权入实。如阿含 <lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R060" n="0603b11"/>为渐初。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a0801" n="0610a0801"/><anchor xml:id="beg0610a0801" n="0610a0801"/>但<anchor xml:id="end0610a0801"/>说藏教。方等为渐中。幷谈四教。而二乘 <lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R060" n="0603b12"/>只得通益。般若为渐末。带通别正谈圆教。而二乘 <lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R060" n="0603b13"/>只得别益。秘密说者。为此说顿。为彼说渐。一座一 <lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R060" n="0603b14"/>音。各自异解互不相知。不定说者。顿说中得渐益。 <lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R060" n="0603b15"/>渐说中得顿益。以小助大。以大助小。如此仪法。融 <lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R060" n="0603b16"/>摄难思。故曰<persName>佛</persName>教门亦复如是。犹如无量世界。喩 <lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R060" n="0603b17"/>以网孔。互相涉入也。约四教对四土三<persName>佛</persName>者。寂光 <lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R060" n="0603b18"/>法<persName>佛</persName>说圆教。实报报<persName>佛</persName>说别教。方便勝应<persName>佛</persName>说通 <lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R060" n="0604a01"/>教。同居劣应<persName>佛</persName>说藏教。又法<persName>佛</persName>能具说四教。报<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R060" n="0604a02"/>能说三教。谓藏通别。勝应能说二教。谓藏与通。劣 <lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R060" n="0604a03"/>应能说一教谓唯三藏。又同居中树下劣应须具 <lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R060" n="0604a04"/>说四教。众生根性杂故。色究竟天带劣勝应唯说 <lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R060" n="0604a05"/>三教。藏教之機不能见故。方便土中勝应身<persName>佛</persName>止 <lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R060" n="0604a06"/>说别圆二教。令见中道。界内二機皆绝分故。实报 <lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R060" n="0604a07"/>土中他受用报唯说圆教。令诸菩萨永尽无明源 <lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R060" n="0604a08"/>故。自受用报冥于法性。唯受真乐。等觉以下所不 <lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R060" n="0604a09"/>能见。无所说法。其诸菩萨所可见者。皆即他受用 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610b" n="0610b"/> <lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R060" n="0604a10"/>报耳。寂光法身唯是诸<persName>佛</persName>自觉圣智境界。无复可 <lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R060" n="0604a11"/>说。又报智冥法性身。離一切相。遍一切身。非说非 <lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R060" n="0604a12"/>不说。双照说与不说。谓自受用报冥法身而寂然。 <lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R060" n="0604a13"/>是不说義。种种应身依法报而起用。即是说義。又 <lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R060" n="0604a14"/>不唯法身非说非默。双照说之与默。即报化等身。 <lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R060" n="0604a15"/>亦各具说默二用。四辩宣扬。名之为说。三昧正受。 <lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R060" n="0604a16"/>名之为默。有云。说法则利益众生。默然则自受法 <lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R060" n="0604a17"/>乐。一往语耳。自有众生。闻<persName>佛</persName>说法而得欢喜生善 <lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R060" n="0604a18"/>灭恶入理者。复有众生。见<persName>佛</persName>默然而得欢喜生善 <lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R060" n="0604b01"/>灭恶入理者。是故<persName>如来</persName>一说一默。皆关四悉因缘。 <lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R060" n="0604b02"/>又说能诠表四教一十六门。门门令得四益。默亦 <lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R060" n="0604b03"/>能显示四教一十六门。门门亦得四益。若从说法 <lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R060" n="0604b04"/>荐取者。一往判是信行。若从默然荐取者。一往判 <lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R060" n="0604b05"/>是法行。又自有从说法而起随法。行者。自有从默 <lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R060" n="0604b06"/>然而起随信行者。事非一槪。又从默然处荐取者。 <lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R060" n="0604b07"/>一往判是利根。从说法处荐取者。一往判是钝根。 <lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R060" n="0604b08"/>又自有利根则一闻便悟。钝根乃须入定示相者。 <lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R060" n="0604b09"/>亦非一槪。今更约機感总述其意。树下千百亿劣 <lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R060" n="0604b10"/>应。正为应藏教機。而博地凡夫有夙具通别圆根 <lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R060" n="0604b11"/>者。即于此劣应而闻後之三教。色究竟天带劣勝 <lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R060" n="0604b12"/>应身。正为应通教機。而诸天世人有夙具别圆根 <lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R060" n="0604b13"/>者。即于此带劣勝应身而闻後之二教。方便勝应 <lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R060" n="0604b14"/>身。正为接通入于别圆。故钝者但闻别教。利者兼 <lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R060" n="0604b15"/>闻圆法。实报土中花台报身。正应别圆二機。故华 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610c" n="0610c"/> <lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R060" n="0604b16"/>严圆而兼别。此经别而兼圆。盖诸<persName>佛</persName>现身说法。本 <lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R060" n="0604b17"/>为一实而施三权。必引三权而归一实。既以说法 <lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R060" n="0604b18"/>而引。亦以示相而引。说法而引。复有二義。一竖引。 <lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R060" n="0605a01"/>二横引。竖引者。先说阿舍以除凡情。次说方等以 <lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R060" n="0605a02"/>夺圣解。次说般若以会其法。後说法花以会其人。 <lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R060" n="0605a03"/>如前所明。于三渐中仅得三益。直至法花方得圆 <lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R060" n="0605a04"/>益。此约最钝根人。必须备历五味而竖入也。横引 <lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R060" n="0605a05"/>者。即秘密不定二种化仪。随其根性。或于阿含便 <lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R060" n="0605a06"/>悟圆常。或于方等。或于般若。便悟圆常。不必历尽 <lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R060" n="0605a07"/>诸味。随于何味。皆得超入。所谓置毒乳中。乳即杀 <lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R060" n="0605a08"/>人。酪及二酥。乃至醍醐随其毒发。皆即杀人也。示 <lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R060" n="0605a09"/>相而引。亦有二義。一竖引。二横引。竖引者。树下機 <lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R060" n="0605a10"/>熟。得见色究竟身。四天機熟。接归<name role="" type="person">华藏世界</name>。华藏 <lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R060" n="0605a11"/>機熟。证入平等法性也。横引者。只此丈六劣应生 <lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R060" n="0605a12"/>身。通教機熟。即见其为高大勝应。别教機熟。即见 <lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R060" n="0605a13"/>其为刹尘相海。圆教機熟。即见其为净妙法身也。 <lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R060" n="0605a14"/>此横竖二引。复各二意。若彼众生。未曾伏断见思 <lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R060" n="0605a15"/>尘沙无明。而得见勝应他报及法身者。即是夙因 <lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R060" n="0605a16"/>将熟。故<persName>佛</persName>以神力加被令见。见<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c1901" n="0610c1901"/><anchor xml:id="beg0610c1901" n="0610c1901"/>已<anchor xml:id="end0610c1901"/>方得惑断理彰。 <lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R060" n="0605a17"/>若彼众生。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c2001" n="0610c2001"/><anchor xml:id="beg0610c2001" n="0610c2001"/>已<anchor xml:id="end0610c2001"/>伏断三惑而得见三身者。即是现 <lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R060" n="0605a18"/>在功熟。故<persName>佛</persName>随機应之。如水淸则月自现。然<persName>佛</persName>力 <lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R060" n="0605b01"/>亦因自力。自力亦缘<persName>佛</persName>力。感应道交。機法相称。尤 <lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R060" n="0605b02"/>见别异无量而互相涉入也。约喩释竟。</p><p xml:id="pX38p0610c2316" cb:place="inline">次约法 <lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R060" n="0605b03"/>者。梵网即是众生心性。乃诸<persName>佛</persName>之本源。行菩萨道 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611a" n="0611a"/> <lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R060" n="0605b04"/>之根本。是大众诸<persName>佛</persName>子之根本也。自性本净名梵。 <lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R060" n="0605b05"/>尘介含摄名网。由此心性。建立无量世界众生之 <lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R060" n="0605b06"/>法。及设无量教门诸<persName>佛</persName>之法。故曰心<persName>佛</persName>及众生。是 <lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R060" n="0605b07"/>三无差别。而此心性。体。绝染净。遍能出生染净诸 <lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R060" n="0605b08"/>法正染净时仍非染净。染亦法界。净亦法界。染净 <lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R060" n="0605b09"/>俱不思议。乃名为梵。所谓<persName>佛</persName>界淸净。乃至地狱淸 <lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R060" n="0605b10"/>净。即此心性。体非同异。遍能示现同异诸相。正同 <lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R060" n="0605b11"/>异时。仍非同异。异亦法界。同亦法界。同异俱不思 <lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R060" n="0605b12"/>议。乃名为网。所谓<persName>佛</persName>为法界。一切法趣<persName>佛</persName>。乃至地 <lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R060" n="0605b13"/>狱为法界。一切法趣地狱。略而言之。夫心者。不起 <lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R060" n="0605b14"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1101" n="0611a1101"/><anchor xml:id="beg0611a1101" n="0611a1101"/>已<anchor xml:id="end0611a1101"/>。介尔有心。三千具足。谓一念心中。必具十界。 <lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R060" n="0605b15"/>于一一界。必各互含。便成百界。如此百界。各具相 <lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R060" n="0605b16"/>性乃至本末究竟等十如。共有千如。复次实法一 <lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R060" n="0605b17"/>千。假名一千。国土一千。则成三千。实法者地狱五 <lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R060" n="0605b18"/>阴。乃至<persName>佛</persName>界五阴。假名者。地狱假名。乃至<persName>佛</persName>界假 <lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R060" n="0606a01"/>名。国土者。地狱依报。乃至<persName>佛</persName>界依报。随指一法。随 <lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R060" n="0606a02"/>擧一名。随拈一尘。无非法界。理事顿足。无欠无馀。 <lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R060" n="0606a03"/>如一法。一切诸法亦复如是。如一名。一切诸名亦 <lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R060" n="0606a04"/>复如是。如一尘。一切诸尘亦复如是。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1901" n="0611a1901"/><anchor xml:id="beg0611a1901" n="0611a1901"/>但<anchor xml:id="end0611a1901"/>云介尔 <lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R060" n="0606a05"/>有心。三千具足者。以众生太廣。<persName>佛</persName>法太高。故且令 <lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R060" n="0606a06"/>观心。庶易悟入。只此介尔极微劣心。三千性相。炳 <lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R060" n="0606a07"/>然顿具。非前非後。不减不增。何以故。一念体圆。名 <lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R060" n="0606a08"/>为理具。随起念时。即名事造。良由介尔所起之心。 <lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R060" n="0606a09"/>于十界中必落一界。一界既现。九界同彰。故地狱 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611b" n="0611b"/> <lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R060" n="0606a10"/>现时。一切法趣地狱。十界无非狱界。又狱界亦能 <lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R060" n="0606a11"/>遍起十界。乃至<persName>佛</persName>界现时。一切法咸趣<persName>佛</persName>界。十界 <lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R060" n="0606a12"/>无非<persName>佛</persName>界。又<persName>佛</persName>界亦能遍起十界。法性自尔。非关 <lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R060" n="0606a13"/>强造。只因此介尔一念之心。必全揽法界以为其 <lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R060" n="0606a14"/>体。而此法界。从来无有分剂。不可割裂。安得谓此 <lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R060" n="0606a15"/>介尔之心。止是少许法界理耶。又此介尔之心。既 <lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R060" n="0606a16"/>全具法界之理。必全具法界之事。以此法界。从来 <lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R060" n="0606a17"/>摄一切事罄无不尽。幷无一事如微尘许。能出法 <lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R060" n="0606a18"/>界外者。倘谓介尔心中。但具法界全理。不具法界 <lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R060" n="0606b01"/>全事。不幾有理外之事耶。所以念体念用。同名为 <lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R060" n="0606b02"/>心。念体则冥乎理具。而理具还包事造。念用则成 <lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R060" n="0606b03"/>乎事造。而事造还含理具。故此事理两褈三千。皆 <lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R060" n="0606b04"/>即一念心中圆具。如帝网珠。光光融摄。褈褈无尽。 <lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R060" n="0606b05"/>难议难思。昏迷倒惑。此理常如。梵网理也。迷此理 <lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R060" n="0606b06"/>心。纷然五住。妄受二死。不契妙心。是成世界种种 <lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R060" n="0606b07"/>差别。诸<persName>佛</persName>愍之。随機设教。为圆为别。为通为藏。教 <lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R060" n="0606b08"/>设四门。门兼四悉。或顿或渐。或秘或显。廣化众生。 <lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R060" n="0606b09"/>令归本际。梵网教也。偝尘趋觉。秉教修行。小大随 <lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R060" n="0606b10"/>其夙根。钝利仍其惯习。或转或接。或借或会。从无 <lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R060" n="0606b11"/>量门。通一实境。梵网行也。由理起教。因教发行。藉 <lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R060" n="0606b12"/>行契理。理非心外。教行亦然。理即法身。教即般若。 <lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R060" n="0606b13"/>行即解脱。迷成三障。悟显三身。自悟名<persName>佛</persName>。悟他名 <lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R060" n="0606b14"/>说。自他不二。名为梵网。约法释竟。</p> <lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R060" n="0606b15"/><p xml:id="pX38p0611b2401">第三释经者。先正释。次示通别。三明具義互含。先 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611c" n="0611c"/> <lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R060" n="0606b16"/>正释者。梵语修多罗。此翻契经。上契妙理。下契群 <lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R060" n="0606b17"/>機。故名为契。为法为则。今古常然。故名为经。从来 <lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R060" n="0606b18"/>译师。皆略去契字。直称为经。经乃此方之言。训法 <lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R060" n="0607a01"/>训常。法者轨持義轨生物解。任持自性。常者不变 <lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R060" n="0607a02"/>不壞義。轨持即契機。常即契理。字虽从略。義亦无 <lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R060" n="0607a03"/>减。而此经法。具有教行理三。言教经者。大圣垂慈。 <lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R060" n="0607a04"/>随类开示。所有训诰。法界同遵。故名为经。言行经 <lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R060" n="0607a05"/>者。一行。五行。万行。微尘数行。三乘圣众之所共由。 <lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R060" n="0607a06"/>决无异趣。故名为经。言理经者。有<persName>佛</persName>无<persName>佛</persName>。性相常 <lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R060" n="0607a07"/>住。魔外不能令其壞。大圣不能有所作。竖穷横遍。 <lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R060" n="0607a08"/>体极真如。故名为经。又文字即教经。契機即成行 <lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R060" n="0607a09"/>经。契理即是理经。又此方以文字为教体。故指卷 <lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R060" n="0607a10"/>帙为经。于卷帙中。具足三经。能令众生解其所诠。 <lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R060" n="0607a11"/>即是教。依此生善灭恶。即是行。依此证入法性。即 <lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R060" n="0607a12"/>是理。当知卷帙。只是色法。于色尘中既具三经。馀 <lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R060" n="0607a13"/>尘亦尔如<persName>佛</persName>在世时。以音声为教体。或随闻欢喜。 <lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R060" n="0607a14"/>随闻生善灭恶。随闻入证。于一音中。三经圆具。或 <lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R060" n="0607a15"/>从善知识。及说法人边闻言得益。亦复如是。随法 <lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R060" n="0607a16"/>行人历法观察。以法尘为教体。香积<persName>佛</persName>国以香饭 <lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R060" n="0607a17"/>作<persName>佛</persName>事。是味为教体。或有<persName>佛</persName>国以天衣作<persName>佛</persName>事。是 <lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R060" n="0607a18"/>触为教体。以要言之。六尘体是法界。故一一无非 <lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R060" n="0607b01"/>教经。亦无非行经。亦无非理经。但随根有利钝。致 <lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R060" n="0607b02"/>使迷悟不同耳。</p><p xml:id="pX38p0611c2307" cb:place="inline">次示通别者。梵网是别名。别馀 <lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R060" n="0607b03"/>经故。经是通名。同名经故。教行理三。皆论通别。具 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612a" n="0612a"/> <lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R060" n="0607b04"/>如台宗廣明。有释经为能诠。<persName>佛</persName>说梵网为所诠者。 <lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R060" n="0607b05"/>兹所不用。以<persName>佛</persName>等五字。皆是能诠。字下之義。皆是 <lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R060" n="0607b06"/>所诠。若以能所判释。岂<persName>佛</persName>说梵网四字便非文字。 <lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R060" n="0607b07"/>而经之一字便无義耶。故唯得论通别也。</p><p xml:id="pX38p0612a0417" cb:place="inline">三明 <lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R060" n="0607b08"/>具義互含者。先明具義。谓<persName>佛</persName>等五字。各具教行理 <lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R060" n="0607b09"/>三義。<persName>佛</persName>即是教。生物解故。亦即是行。是心作故。又 <lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R060" n="0607b10"/>即是理。究竟性故。说即是教。四辩宣故。亦即是行。 <lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R060" n="0607b11"/>如说行故。又即是理。如理说故。梵即是教。显净法 <lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R060" n="0607b12"/>故。亦即是行。具梵行故。又即是理。淸净性故。网即 <lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R060" n="0607b13"/>是教。示差别故。亦即是行。遍佈列故。又即是理。相 <lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R060" n="0607b14"/>常住故。经即是教。善诠显故。亦即是行。共遵由故。 <lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R060" n="0607b15"/>又即是理。不可壞故。</p><p xml:id="pX38p0612a1209" cb:place="inline">次明互含。谓<persName>佛</persName>等五字。各 <lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R060" n="0607b16"/>含诸字之義。<persName>佛</persName>即是说。令他悟故。亦即是梵。极淸 <lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R060" n="0607b17"/>净故。亦即是网。三轮普覆法界海故。亦即是经。为 <lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R060" n="0607b18"/><persName>天人师</persName>。极真常故。说即是<persName>佛</persName>。觉悟他故。亦即是梵。 <lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R060" n="0608a01"/>言音净故。亦即是网。具足四悉一十六门。摝诸众 <lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R060" n="0608a02"/>生出生死故。亦即是经。堪秉受故。梵即是<persName>佛</persName>。淸净 <lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R060" n="0608a03"/>觉故。亦即是说。显示理故。亦即是网。互照无穷故。 <lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R060" n="0608a04"/>亦即是经。淸净之性不可壞故。网即是<persName>佛</persName>。覆护众 <lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R060" n="0608a05"/>生故。亦即是说。昭示众生故。亦即是梵。莊严淸净 <lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R060" n="0608a06"/>故。亦即是经。竖穷横遍故。经即是<persName>佛</persName>。法身舍利故。 <lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R060" n="0608a07"/>亦即是说。永传慧命故。亦即是梵。離过绝非故。亦 <lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R060" n="0608a08"/>即是网義门无量故。更约品名互显者。<persName>佛</persName>即菩萨。 <lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R060" n="0608a09"/>不捨众生故。菩萨即<persName>佛</persName>。不违法界故。<persName>佛</persName>即是心。心 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612b" n="0612b"/> <lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R060" n="0608a10"/>外无<persName>佛</persName>故。心即是<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>性之外无别心故。<persName>佛</persName>即是 <lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R060" n="0608a11"/>地。荷负众生故。地即是<persName>佛</persName>。平等持载故。梵网即菩 <lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R060" n="0608a12"/>萨。自觉觉他故。菩萨即梵网。差别莊严故。梵网即 <lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R060" n="0608a13"/>心地。由心所现故。心地即梵网。王所相应故。人即 <lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R060" n="0608a14"/>是法。实法所成故。法即是人。假名所显故。乃至人 <lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R060" n="0608a15"/>法即喩。假施设故。喩即人法。依理智故。经即是品。 <lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R060" n="0608a16"/>離别无总故。品即是经。離总无别故。一一互含。義 <lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R060" n="0608a17"/>理无际。尽一品文。尽一部教。尽一代法。尽十方三 <lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R060" n="0608a18"/>世诸<persName>佛</persName>所说。随拈一经。随拈一品。随拈一句。随拈 <lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R060" n="0608b01"/>一字。亦各互含。无限无剂。故云。一即是多多即一。 <lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R060" n="0608b02"/>文随于義義随文。又云。一中解无量。无量中解一。 <lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R060" n="0608b03"/>一字法门。海墨书而不尽。若不作此解释者。安窥 <lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R060" n="0608b04"/>梵网法喩之旨耶。</p> <lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R060" n="0608b05"/><p xml:id="pX38p0612b1401">次释菩萨心地品名者为四。初释菩萨人名。次释 <lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R060" n="0608b06"/>心地法名。三就人法对释。四释品字。</p><p xml:id="pX38p0612b1515" cb:place="inline">先释菩萨 <lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R060" n="0608b07"/>者。梵语具云摩诃菩提质帝萨埵。此翻大道心成 <lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R060" n="0608b08"/>就众生。或翻觉有情。或云大士。或云开士。以其依 <lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R060" n="0608b09"/>四谛境。发四弘誓。擐大甲䩜。能为难事。上弘<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R060" n="0608b10"/>下化众生。悲智双运。故获此名。今略去六字。但称 <lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R060" n="0608b11"/>菩萨。明此行位。须约四教。</p><p xml:id="pX38p0612b2011" cb:place="inline">一明藏教菩萨。创闻 <lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R060" n="0608b12"/>生灭四谛及事六度法。愍<anchor xml:id="nkr_note_add_0612b2101" n="0612b2101"/><anchor xml:id="beg0612b2101" n="0612b2101"/>己<anchor xml:id="end0612b2101"/>愍他。大悲增上。发菩 <lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R060" n="0608b13"/>提心。誓度一切。历三阿僧祇劫。炽燃修行六波罗 <lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R060" n="0608b14"/>蜜初僧祇中。離三恶道。及边地根缺女身。亦能常 <lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R060" n="0608b15"/>识宿命。但心犹未知作<persName>佛</persName>与不作<persName>佛</persName>。二僧祇中。心 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612c" n="0612c"/> <lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R060" n="0608b16"/>知作<persName>佛</persName>。口未能言。第三僧祇。功德渐备。了知作<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R060" n="0608b17"/>口亦能言。三僧祇满。更住百劫修相好因。积百福 <lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R060" n="0608b18"/>成一相。治大千盲人悉瘥为一福等。如经廣明。至 <lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R060" n="0609a01"/>最後生。住<name role="" type="person">兜率天</name>宫。待众生缘熟。示现降神母胎。 <lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R060" n="0609a02"/>乃至出家。坐菩提树。降伏魔军。齐此以前。总名菩 <lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R060" n="0609a03"/>萨。发真无漏三十四心。顿断见思习气。乃名为<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R060" n="0609a04"/>此藏教中说菩萨于三阿僧祇劫久受生死。求大 <lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R060" n="0609a05"/>菩提。但自专精修行六度。而见思二惑。伏而不断。 <lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R060" n="0609a06"/>以见思若断。即证声闻辟支<persName>佛</persName>地。永入涅槃。不复 <lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R060" n="0609a07"/>能行菩萨道故。何以须作此说。谓此教门。本为界 <lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R060" n="0609a08"/>内钝根而设。正化二乘。傍化菩萨。正化二乘者。愍 <lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R060" n="0609a09"/>其久在火宅。了无出意。自非权示生灭四谛法门。 <lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R060" n="0609a10"/>尙不免被三界火烧。何由得解<persName>佛</persName>之智慧。故须为 <lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R060" n="0609a11"/>说断见思惑。出分段苦。且入化城以苏息之。既为 <lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R060" n="0609a12"/>二乘说此法门。何得更说菩萨断惑利生。所以三 <lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R060" n="0609a13"/>只止言伏惑。直至树下。方乃顿发无漏三十四心 <lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R060" n="0609a14"/>也。然使见思果在。则二生三生尙难保其不迷不 <lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R060" n="0609a15"/>退。况历三祇。故知此说。权中之权。<anchor xml:id="nkr_note_add_0612c1801" n="0612c1801"/><anchor xml:id="beg0612c1801" n="0612c1801"/>已<anchor xml:id="end0612c1801"/>为通教所破。 <lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R060" n="0609a16"/>经云。安有毒器。堪贮醍醐。此之谓也。</p><p xml:id="pX38p0612c1915" cb:place="inline">二明通教 <lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R060" n="0609a17"/>菩萨有九地。第十名<persName>佛</persName>。一漧慧地。体阴界入如幻 <lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R060" n="0609a18"/>如化。总破见爱八倒。名身念处。受心法亦如是。住 <lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R060" n="0609b01"/>此观中。修正勤如意根力觉道。虽未得相似理水。 <lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R060" n="0609b02"/>而总相智慧深利。故称漧慧。第二性地。从漧慧增 <lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R060" n="0609b03"/>进。得成暖法。乃至顶法。忍法。世第一法相似得无 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613a" n="0613a"/> <lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R060" n="0609b04"/>漏性水。故言性地。三八人地。人者。忍也。体见假发 <lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R060" n="0609b05"/>真断惑。在无间三昧中。八忍具足。智少一分。名八 <lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R060" n="0609b06"/>人地。四见地者。见第一義无生四谛之理。断见惑 <lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R060" n="0609b07"/>八十八使皆尽。五薄地者。体爱假发真。断欲界思 <lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R060" n="0609b08"/>惑前六品尽。馀三品在。烦恼薄也。六離欲地。体爱 <lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R060" n="0609b09"/>假即真。断欲界思惑尽。故名離欲。七<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0601" n="0613a0601"/><anchor xml:id="beg0613a0601" n="0613a0601"/>已<anchor xml:id="end0613a0601"/>办地。体色 <lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R060" n="0609b10"/>无色爱即真。发无漏。断上八地思惑七十二品俱 <lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R060" n="0609b11"/>尽。故言<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0801" n="0613a0801"/><anchor xml:id="beg0613a0801" n="0613a0801"/>已<anchor xml:id="end0613a0801"/>办。此前七地。与声闻人共。八辟支<persName>佛</persName>地。 <lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R060" n="0609b12"/>既断正使。兼侵习气。此地与缘觉人共。九菩萨地。 <lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R060" n="0609b13"/>从空入假。道观双流。深观二谛。进断习气色心无 <lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R060" n="0609b14"/>知。遊戏神通。净<persName>佛</persName>国土。成就众生。学<persName>佛</persName>十力四无 <lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R060" n="0609b15"/>所畏也。第十地名为<persName>佛</persName>者。大功德力以资智慧。一 <lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R060" n="0609b16"/>念相应慧观真谛究竟。习亦无馀。如劫火烧木。无 <lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R060" n="0609b17"/>复<g ref="#CB01926">灰</g>炭。香象渡河。到于边底也。此教亦名三乘共 <lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R060" n="0609b18"/>十地。以七地之前与三乘共。八地之前与支<persName>佛</persName>共。 <lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R060" n="0610a01"/>又此教名为通者。三人虽各不同。通观无生体法。 <lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R060" n="0610a02"/>同证无学。同出分段。同到化城。故称为通。又通前 <lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R060" n="0610a03"/>藏教。通後别圆。故称为通也。</p><p xml:id="pX38p0613a1812" cb:place="inline">三明别教菩萨。此 <lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R060" n="0610a04"/>教专被界外之機。機不一故。说亦不同。花严明十 <lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R060" n="0610a05"/>住十行十迴向为三贤。十地为圣。此经明三十心 <lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R060" n="0610a06"/>十地。義意颇同。而名字迥异。至後释文中当辨。金 <lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R060" n="0610a07"/>光明但出十地<persName>佛</persName>果。勝天王明十地。涅槃明五行。 <lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R060" n="0610a08"/>如是增减不同。皆不出四悉昙意。而璎珞明五十 <lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R060" n="0610a09"/>二位。位次最为周足。至若唯识明资粮加行二位。 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613b" n="0613b"/> <lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R060" n="0610a10"/>颇似藏教。而通达位後。明修习十地。乃是别教地 <lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R060" n="0610a11"/>名。楞严于十信前。更加漧慧。十迴向後。明四加行。 <lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R060" n="0610a12"/>幷取最初三渐次行以为能历。五十七位是其所 <lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R060" n="0610a13"/>历。能所合称。共名六十圣位。若单约所历。复除乾 <lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R060" n="0610a14"/>慧非真。妙觉非路。则名五十五位真菩提路。若據 <lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R060" n="0610a15"/>漧慧。名同通教。四种加行。复滥藏名。而義理迥别。 <lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R060" n="0610a16"/>此意多途。未易卒擧。今且约璎珞明其阶次。一外 <lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R060" n="0610a17"/>凡十信位。一信。二念。三精进。四慧。五定。六不退。七 <lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R060" n="0610a18"/>迴向。八护法。九戒。十愿。此十位。伏三界见思烦恼。 <lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R060" n="0610b01"/>次内凡十住位。一发心。二治地。三修行。四生贵。五 <lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R060" n="0610b02"/>方便具足。六正心。七不退。八童真。九法王子。十灌 <lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R060" n="0610b03"/>顶。初住断见惑。七住断思惑尽。证位不退。与藏通 <lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R060" n="0610b04"/>二<persName>佛</persName>齐。八住以上。断界内尘沙。伏界外尘沙。此十 <lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R060" n="0610b05"/>住名习种姓。用从假入空观。见真谛理。开慧眼。成 <lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R060" n="0610b06"/>一切智。行三百由旬。三内凡十行位。一欢喜。二饶 <lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R060" n="0610b07"/>益。三无违逆。四无屈挠。五无痴乱。六善现。七无著。 <lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R060" n="0610b08"/>八难得。九善法。十真实。此十行断界外尘沙。名性 <lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R060" n="0610b09"/>种姓。用从空入假观。见俗谛理。开法眼。成道种智。 <lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R060" n="0610b10"/>四内凡十迴向位。一救护众生離众生相。二不壞。 <lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R060" n="0610b11"/>三等一切<persName>佛</persName>。四至一切处。五无尽功德藏。六随顺 <lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R060" n="0610b12"/>一切平等善根。七等随顺一切众生。八真如相。九 <lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R060" n="0610b13"/>无缚无著解脱。十入法界无量。此十迴向。伏无明。 <lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R060" n="0610b14"/>习中观。名道种姓。行四百由旬。从八住至此。名行 <lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R060" n="0610b15"/>不退。又此三十位。亦名三贤也。五明十地圣位。一 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613c" n="0613c"/> <lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R060" n="0610b16"/>欢喜。二離垢。三发光。四<g ref="#CB08504">焰</g>慧。五难勝。六现前。七远 <lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R060" n="0610b17"/>行。八不动。九善慧。十法雲。初地用中道观。破一分 <lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R060" n="0610b18"/>无明。显一分三德。证念不退。开<persName>佛</persName>眼。成一切种智。 <lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R060" n="0611a01"/>行五百由旬。初到宝所。百界作<persName>佛</persName>。八相成道。利益 <lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R060" n="0611a02"/>众生。二地以上。地地各断一品无明。证一分中道。 <lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R060" n="0611a03"/>六明等觉位。从法雲地更断一品无明。入一生補 <lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R060" n="0611a04"/>处。此十一位。俱名圣种姓。齐此名为菩萨。更破一 <lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R060" n="0611a05"/>品无明。入第七妙觉位。了了见性。证大菩提。名之 <lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R060" n="0611a06"/>为<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX38p0613c0903" cb:place="inline">四明圆教菩萨。圆教位次。名与别同。但别 <lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R060" n="0611a07"/>教次第渐修。圆教一心圆具。别教位位各不相收。 <lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R060" n="0611a08"/>圆教位位互相融摄。是为不同。今亦用璎珞五十 <lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R060" n="0611a09"/>二位。复依法花。于十信前。更明五品观位。一随喜 <lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R060" n="0611a10"/>品。若人夙殖深厚。或从善知识。或从经卷。圆闻妙 <lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R060" n="0611a11"/>理。谓心<persName>佛</persName>众生。三无差别。此心即空即假即中。全 <lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R060" n="0611a12"/>体法界。顿具百界千如。种种姓相。闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1501" n="0613c1501"/><anchor xml:id="beg0613c1501" n="0613c1501"/>已<anchor xml:id="end0613c1501"/>信解。庆<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1502" n="0613c1502"/><anchor xml:id="beg0613c1502" n="0613c1502"/>己<anchor xml:id="end0613c1502"/> <lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R060" n="0611a13"/>庆人。欲开此心而修圆行。圆行者。一行一切行。略 <lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R060" n="0611a14"/>言为十。一者识知一念平等具足。不可思议。二者 <lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R060" n="0611a15"/>愍<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1801" n="0613c1801"/><anchor xml:id="beg0613c1801" n="0613c1801"/>己<anchor xml:id="end0613c1801"/>昏迷。慈及一切。三者又知此心常寂常照。四 <lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R060" n="0611a16"/>者用寂照心破一切法即空即假即中。五者善识 <lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R060" n="0611a17"/>一心诸心若通若塞。六者能于此心具足道品向 <lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R060" n="0611a18"/>菩提路。七者又解此心正助之法。八者善识<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c2101" n="0613c2101"/><anchor xml:id="beg0613c2101" n="0613c2101"/>己<anchor xml:id="end0613c2101"/>心 <lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R060" n="0611b01"/>及凡圣心。九者安心不动不堕不退不散。十者虽 <lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R060" n="0611b02"/>识一心无量功德。不生染著。十心成就。其心念念 <lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R060" n="0611b03"/>悉与诸波罗蜜相应。名随喜品。二读诵品。内则勤 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614a" n="0614a"/> <lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R060" n="0611b04"/>修理观。外则读诵大乘。闻有助观之力。如膏助火。 <lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R060" n="0611b05"/>十心转明。三说法品。内解转勝。弘誓熏心。导利前 <lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R060" n="0611b06"/>人。化功归<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a0301" n="0614a0301"/><anchor xml:id="beg0614a0301" n="0614a0301"/>己<anchor xml:id="end0614a0301"/>。随说法净则智慧净。十心倍明也。四 <lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R060" n="0611b07"/>兼行六度品。正观增明。傍兼利物。能以少施。与虚 <lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R060" n="0611b08"/>空等。使一切法趣檀。檀为法界。事相虽少。运怀甚 <lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R060" n="0611b09"/>大戒等亦尔。理观为正。事行为傍。故言兼行。事福 <lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R060" n="0611b10"/>资理。十心弥盛也。五正行六度品。圆观纯熟。事理 <lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R060" n="0611b11"/>欲融。事不妨理。理不隔事。权实二智。究了通达。治 <lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R060" n="0611b12"/>世语言。资生产业。皆与实相不相违偝。十心光猛。 <lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R060" n="0611b13"/>如火益薪也。此五品位。用圆三观圆伏五住烦恼。 <lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R060" n="0611b14"/>名为外凡。次入内凡十信。由修圆行。善巧增益。五 <lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R060" n="0611b15"/>倍深明。得入圆位。善修平等法界。即入信心。善修 <lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R060" n="0611b16"/>慈愍。即入念心。善修寂照。入精进心。善修破法。即 <lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R060" n="0611b17"/>入慧心。善修通塞。即入定心。善修道品。入不退心。 <lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R060" n="0611b18"/>善修正助。入迴向心。善修凡圣位次。即入护心。善 <lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R060" n="0612a01"/>修安忍。即入戒心。善修離著。即入愿心。此是六根 <lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R060" n="0612a02"/>淸净位。初心任运先断见惑。证位不退。七心任运 <lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R060" n="0612a03"/>思惑断尽。八心九心十心。任运断尽界内界外尘 <lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R060" n="0612a04"/>沙。证行不退与别教十迴向齐。次明圣位。初住以 <lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R060" n="0612a05"/>圆观力。分破一品无明。三心圆发。谓缘因善心发。 <lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R060" n="0612a06"/>即解脱德。了因慧心发。即般若德。正因理心发。即 <lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R060" n="0612a07"/>法身德。如此三德。不纵不横。圆在一心。发得本有。 <lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R060" n="0612a08"/>故名初发心住。从二住去。乃至等觉。凡四十位。位 <lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R060" n="0612a09"/>位各破一品无明。各显一分三德。乃至妙觉。永别 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614b" n="0614b"/> <lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R060" n="0612a10"/>无明父母。究竟登中道山顶。成大菩提。证大涅槃。 <lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R060" n="0612a11"/>一切大理。大誓愿。大莊严。大智断。大遍知。大道。大 <lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R060" n="0612a12"/>用。大权实。大利益。大无住。即是十观成乘。圆极竟 <lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R060" n="0612a13"/>在于<persName>佛</persName>。卢舍那名净满。一切皆满也。然圆教行人。 <lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R060" n="0612a14"/>亦名菩萨。亦名为<persName>佛</persName>。以创闻圆理。能生圆解。是名 <lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R060" n="0612a15"/>字即<persName>佛</persName>。外凡五品。是观行即<persName>佛</persName>。内凡十信。是相似 <lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R060" n="0612a16"/>即<persName>佛</persName>。住行向地乃至等觉。皆名分证即<persName>佛</persName>。妙觉极 <lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R060" n="0612a17"/>果。究竟即<persName>佛</persName>。而等觉以下。五品以上。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b0801" n="0614b0801"/><anchor xml:id="beg0614b0801" n="0614b0801"/>已<anchor xml:id="end0614b0801"/>偝尘缘。未 <lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R060" n="0612a18"/>极觉海。亦名菩萨。又<persName>佛</persName>既有六即。菩萨亦然。乃至 <lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R060" n="0612b01"/>十界。皆明六即。妙觉即是究竟菩萨。亦是究竟缘 <lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R060" n="0612b02"/>觉声闻。究竟天人修罗。究竟地狱鬼畜牲也。</p> <lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R060" n="0612b03"/><p xml:id="pX38p0614b1201">次释心地法名者。據天台师但疏下卷戒品。则云 <lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R060" n="0612b04"/>亦是譬名。以品内所明。大士要用。如人身之有心。 <lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R060" n="0612b05"/>能总万事。能生勝果。为大士所依。義之如地。今據 <lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R060" n="0612b06"/>上品。具明菩萨三十心十地法门。当是指法之称。 <lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R060" n="0612b07"/>然三十心。无非菩萨之所遊履。一一皆能生勝妙 <lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R060" n="0612b08"/>果。何独非地。而体性十地。一一皆能总摄诸法。一 <lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R060" n="0612b09"/>一何非菩萨妙心。但以相似位中。未证真实。故地 <lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R060" n="0612b10"/>亦名心。分证位中。堪任荷持。故心亦名地。则知心 <lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R060" n="0612b11"/>地二字。似别还通。约法约喩。皆无不可。且下卷重 <lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R060" n="0612b12"/>轻戒品。若云初发心中常所诵一戒。似向发心一 <lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R060" n="0612b13"/>位。别别拈此尘许法门。若云乃至十发趣十长养 <lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R060" n="0612b14"/>十金刚十地诸菩萨亦诵。我今亦如是诵。是诚一 <lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R060" n="0612b15"/>切菩萨之要用。一切大士之所依。喩以心地。愈觉 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614c" n="0614c"/> <lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R060" n="0612b16"/>融通矣。</p><p xml:id="pX38p0614c0104" cb:place="inline">三就人法对释者。问。菩萨阶位。既有四 <lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R060" n="0612b17"/>教不同。今此心地。的属何教。答。正属别圆二教。非 <lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R060" n="0612b18"/>属藏通。藏通菩萨法门。虽亦从此心地流出。而機 <lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R060" n="0613a01"/>不相关。设别圆有接通之義。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0401" n="0614c0401"/><anchor xml:id="beg0614c0401" n="0614c0401"/>已<anchor xml:id="end0614c0401"/>被接。不复名通。 <lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R060" n="0613a02"/>今就上下二卷。须作两番对释。次更合释会经。</p> <lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R060" n="0613a03"/><p xml:id="pX38p0614c0601">先就上卷三十心十地对释者。若心心别历。地地 <lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R060" n="0613a04"/>渐证。即是别教菩萨。若一心一切心。一切心一心。 <lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R060" n="0613a05"/>一地一切地。一切地一地。即是圆教菩萨。又一往 <lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R060" n="0613a06"/>对位解释。则发趣十心。同于十住长养十心。同于 <lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R060" n="0613a07"/>十行。金刚十心。同于十向。体性十地。同于欢喜。乃 <lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R060" n="0613a08"/>至法雲。若再往研義。则住行向位。念念皆应修习 <lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R060" n="0613a09"/>此三十心。欢喜等地。位位皆应遊履此体性地。良 <lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R060" n="0613a10"/>由菩萨行位。功德难思。若欲具说。众必惊疑。次第 <lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R060" n="0613a11"/>略明。人复遍执。故此经与花严。部味虽同。特示出 <lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R060" n="0613a12"/>入如花严十地明十波罗蜜。此则以十度为发趣 <lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R060" n="0613a13"/>十心。花严所明菩萨四摄。此经收在十长养中。此 <lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R060" n="0613a14"/>经所明十金刚心。大似圆教内凡十信。又第六不 <lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R060" n="0613a15"/>退心中。即具明三种不退。花严以十度分属十地。 <lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R060" n="0613a16"/>此则初地便具十力十号及不共法。而五地复专 <lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R060" n="0613a17"/>明十力。七地专明十八不共。十地专明十号功德。 <lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R060" n="0613a18"/>是以迷宗者便谓相违。得旨者知其互映。虽次第 <lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R060" n="0613b01"/>渐陈。而一地中。非不具足一切诸地功德。虽位位 <lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R060" n="0613b02"/>圆摄。而分证法身。亦自宛然成其高下。若不位位 <lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R060" n="0613b03"/>具德。则圆顿之義不成。若不宛然高下则四十二 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615a" n="0615a"/> <lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R060" n="0613b04"/>位徒设如月虽渐圆。月体非渐。月虽不异。光必渐 <lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R060" n="0613b05"/>增。可以悟性修交成義矣。</p><p xml:id="pX38p0615a0211" cb:place="inline">次就下卷十重四十 <lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R060" n="0613b06"/>八轻戒对释者。藏教在家菩萨。但秉优婆塞戒。或 <lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R060" n="0613b07"/>兼秉善生经中六重二十八轻。出家菩萨。但秉沙 <lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R060" n="0613b08"/>弥比丘二种律仪若急于自度。唯持遮戒。即名二 <lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R060" n="0613b09"/>乘。若为众生故。善识开遮。即名菩萨。不别秉此重 <lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R060" n="0613b10"/>轻戒也。通教菩萨。与藏教同。别圆二教菩萨。正秉 <lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R060" n="0613b11"/>此戒。名子位中。从师受得。或千里无师。像前求受。 <lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R060" n="0613b12"/>若善修五悔者。不唯发得摄律仪戒。亦能发得定 <lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R060" n="0613b13"/>共道共。乃至证入五品十心。及登正位。受此戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a1001" n="0615a1001"/><anchor xml:id="beg0615a1001" n="0615a1001"/>已<anchor xml:id="end0615a1001"/>。 <lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R060" n="0613b14"/>极至<persName>佛</persName>身。于其中间。戒体常在。设隔世不忆。数数 <lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R060" n="0613b15"/>重受。亦非新得。唯退失大心。及毁犯十重。便失戒 <lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R060" n="0613b16"/>体失此戒者。如人壞心。如地崩陷。不复堪能修习 <lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R060" n="0613b17"/>善法。增长菩提。故知此戒。即心地也。此心地戒。从 <lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R060" n="0613b18"/>名字菩萨。直至等觉。位位修习。坚固成就。入妙觉 <lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R060" n="0614a01"/>位。戒体圆极。诸恶永净。万善悉满。是故名为卢舍 <lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R060" n="0614a02"/>那<persName>佛</persName>。若藏教菩萨。转入别圆者。未得定道。须从师 <lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R060" n="0614a03"/>受。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a1801" n="0615a1801"/><anchor xml:id="beg0615a1801" n="0615a1801"/>已<anchor xml:id="end0615a1801"/>得定道。随发律仪。通教初心。亦复如是。若通 <lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R060" n="0614a04"/>教被别圆接者。既入真似二位随应发得勝妙律 <lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R060" n="0614a05"/>仪。不须受得。或为物作则。示现秉受。亦弥善也。问。 <lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R060" n="0614a06"/>下卷经云。一切有心者。皆应摄<persName>佛</persName>戒。又云。国王王 <lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R060" n="0614a07"/>子。乃至畜牲。变化人等。但解法师语。尽受得戒。今 <lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R060" n="0614a08"/>明藏通菩萨不秉此戒。義云何通。答。此经不又云。 <lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R060" n="0614a09"/>众生受<persName>佛</persName>戒。即入诸<persName>佛</persName>位乎。国王乃至畜牲。但秉 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615b" n="0615b"/> <lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R060" n="0614a10"/>此戒。即属别圆。不得名藏通也。且據即入<persName>佛</persName>位。位 <lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R060" n="0614a11"/>同大觉之言。则别教初心。尙非其分。何咒藏通。</p> <lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R060" n="0614a12"/><p xml:id="pX38p0615b0301">次更合释会经者。夫以本源心地。出生一切菩萨 <lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R060" n="0614a13"/>行位。各各不同。于此菩萨位中。位位修行心地法 <lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R060" n="0614a14"/>门。亦复无量。非依心地之法。执成菩萨之名。非因 <lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R060" n="0614a15"/>菩萨之人。孰秉心地之法。人即是法。法即是人。由 <lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R060" n="0614a16"/>人故有大菩提。由法故有大涅槃。菩提是智。涅槃 <lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R060" n="0614a17"/>是理。无理外之智能照于理。无智外之理为智所 <lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R060" n="0614a18"/>照。理智双绝。理智圆彰。智无量故。理亦无量。理难 <lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R060" n="0614b01"/>思故。智亦难思。交融互摄。横遍竖穷。信如帝网明 <lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R060" n="0614b02"/>珠。光光相映。一珠中现一切珠。一切珠中一珠影。 <lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R060" n="0614b03"/>一切珠中一切珠。一珠各住一珠位。题称梵网。妙 <lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R060" n="0614b04"/>极于斯。又本源心地。不唯出生一切菩萨行位。亦 <lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R060" n="0614b05"/>复遍出一切诸法。所谓地狱心。乃至<persName>佛</persName>心。地狱地 <lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R060" n="0614b06"/>乃至<persName>佛</persName>地。而兹但云菩萨心地者。以菩萨上同慈 <lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R060" n="0614b07"/>力。下同悲仰。遍摄十界之義。尤为明显。且菩萨既 <lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R060" n="0614b08"/>论六即。六即便包十界。十界无非心地法门。又菩 <lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R060" n="0614b09"/>萨位中。不唯修此三十心十地。亦复遍修一切心 <lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R060" n="0614b10"/>地。所谓修于地狱心。地狱地。知即法界。乃至修于 <lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R060" n="0614b11"/><persName>佛</persName>心<persName>佛</persName>地。知即法界。而兹但云菩萨者。以界界既 <lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R060" n="0614b12"/>各明六即。则一名即一切名。一義即一切義也。如 <lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R060" n="0614b13"/>此義理。无量无边。自非梵网。孰为其喩。故名梵网 <lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R060" n="0614b14"/>经菩萨心地也。</p><p xml:id="pX38p0615b2307" cb:place="inline">四释品字者。梵语<g ref="#CB02494">跋</g>渠。此翻为 <lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R060" n="0614b15"/>品。品者。类也。義类相从。故名为品。此经有一百一 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615c" n="0615c"/> <lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R060" n="0614b16"/>十二卷。六十二品。今唯第十菩萨心地品上下两 <lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R060" n="0614b17"/>卷。什师诵出。然上卷明三十心十地。为入<persName>佛</persName>果之 <lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R060" n="0614b18"/>根源。下卷明十重四十八轻戒。又为行菩萨道之 <lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R060" n="0615a01"/>根本。性修因果。義理皆周。饮一滴而知大海。烧一 <lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R060" n="0615a02"/>丸而具众香。唯贵精修。不俟多也。</p> <lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R060" n="0615a03"/><p xml:id="pX38p0615c0601">二显体者。略为三義。初明须显体。二正出体。三会 <lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R060" n="0615a04"/>异。</p><p xml:id="pX38p0615c0702" cb:place="inline">初明须显体者。体是主质。乃名下之所诠。种 <lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R060" n="0615a05"/>种名言。意欲令人寻名得体。如因筌得鱼。因指得 <lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R060" n="0615a06"/>月。若逐名迷体。如捉蛇尾。反遭其螫。<persName>世尊</persName>所以常 <lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R060" n="0615a07"/>为比丘说筏喩也。即如此经。从梵网题名。心地品 <lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R060" n="0615a08"/>名。乃至上下二卷全文。一一无非能诠之名。就兹 <lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R060" n="0615a09"/>名下。一一皆显所诠之体。得此体<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c1201" n="0615c1201"/><anchor xml:id="beg0615c1201" n="0615c1201"/>已<anchor xml:id="end0615c1201"/>。方能全性起 <lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R060" n="0615a10"/>修。以修合性。又释名总诠三法。体章别在法身。宗 <lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R060" n="0615a11"/>章别在般若。用章别在解脱。教相分别。总别。故释 <lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R060" n="0615a12"/>名之後。须先显体。体虽法身。必具二德。虽具二德。 <lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R060" n="0615a13"/>还属法身。具二德故非纵。属法身故非横。不纵不 <lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R060" n="0615a14"/>横。故成妙体。妙体贵极。诸法中尊。一切万行之所 <lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R060" n="0615a15"/>归趣。无量功德之所莊严。种种言辩之所诠显。如 <lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R060" n="0615a16"/>众星拱宸。众流归海。故以礼释体。明是贵极之法。 <lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R060" n="0615a17"/>法身德也。悟此体者。穷法界源。到实相底。故以底 <lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R060" n="0615a18"/>释体。明是透彻之宗。般若德也。得此体者。会万殊 <lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R060" n="0615b01"/>而不二。遍众法而无遗。故以达释体。明是无碍之 <lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R060" n="0615b02"/>用。解脱德也。如此三義。为一妙体。迷之则历劫长 <lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R060" n="0615b03"/>沦。悟之则当下具足。经云。大众心谛信。汝是常成 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616a" n="0616a"/> <lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R060" n="0615b04"/><persName>佛</persName>。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a0101" n="0616a0101"/><anchor xml:id="beg0616a0101" n="0616a0101"/>已<anchor xml:id="end0616a0101"/>成<persName>佛</persName>。又<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>先现虚空光体性本 <lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R060" n="0615b05"/>源成<persName>佛</persName>常住法身三昧示诸大众。後开心地法品。 <lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R060" n="0615b06"/>意在于斯。</p><p xml:id="pX38p0616a0305" cb:place="inline">二正出体者。此经以诸<persName>佛</persName>本源心地 <lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R060" n="0615b07"/>为体。言心地。则当体即是。更无他求。言本源。则法 <lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R060" n="0615b08"/>尔性德。非关修证。言诸<persName>佛</persName>。则出障圆明。非同在缠。 <lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R060" n="0615b09"/>以<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。及一切<persName>世尊</persName>所证最极淸净常住法 <lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R060" n="0615b10"/>身。全是众生心性之理。更无少许别法可得。此理 <lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R060" n="0615b11"/>即名为体。亦为一切教体。亦为一切行体。此即真 <lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R060" n="0615b12"/>正。魔外所不能壞。权小所不能滥也。</p><p xml:id="pX38p0616a0915" cb:place="inline">三会异又 <lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R060" n="0615b13"/>二。先会诸经。次会義疏无作戒体。</p><p xml:id="pX38p0616a1014" cb:place="inline">先会诸经者。 <lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R060" n="0615b14"/>此经与花严同一部味。当以法界为体。法界与诸 <lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R060" n="0615b15"/><persName>佛</persName>本源心地。同体异名。更无别体。又诸大乘经。皆 <lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R060" n="0615b16"/>以实相。</p><p xml:id="pX38p0616a1304" cb:place="inline">印为经正体。实相亦即诸<persName>佛</persName>本源心地 <lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R060" n="0615b17"/>异名。以其離一切相。即一切法。超诸戏论。不可破 <lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R060" n="0615b18"/>壞。无相不相。故名实相。以其万法之所从出。万法 <lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R060" n="0616a01"/>之所归趣。故各法界。以其在凡不灭。在圣不增。迷 <lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R060" n="0616a02"/>悟宛然。体性常住。故名诸<persName>佛</persName>本源心地。乃至或名 <lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R060" n="0616a03"/>法住。或名法位。或名一切种智。或名一实境界。或 <lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R060" n="0616a04"/>名中道第一義谛等。无量异名。无量异義。究竟总 <lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R060" n="0616a05"/>无别体也。</p><p xml:id="pX38p0616a2005" cb:place="inline">次会義疏无作戒体者。问。此品既以 <lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R060" n="0616a06"/>诸<persName>佛</persName>本源心地为体。何故智者大师義疏三重玄 <lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R060" n="0616a07"/>義之中。第二出体。乃明无作戒体。答。大师<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a2201" n="0616a2201"/><anchor xml:id="beg0616a2201" n="0616a2201"/>但<anchor xml:id="end0616a2201"/>疏重 <lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R060" n="0616a08"/>轻戒相以便行持。故仅列三重玄義。谓第一释名。 <lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R060" n="0616a09"/>第二出体。第三料简。盖戒法唯贵专修。故理体姑 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616b" n="0616b"/> <lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R060" n="0616a10"/>置不辨。若辨理体。则自性淸净。无犯无持。亦无得 <lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R060" n="0616a11"/>失。于弘扬戒法。似非所急。故独明无作戒体。用彰 <lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R060" n="0616a12"/>修证之门。能如实修。自能合性。又大部教观。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b0301" n="0616b0301"/><anchor xml:id="beg0616b0301" n="0616b0301"/>已<anchor xml:id="end0616b0301"/> <lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R060" n="0616a13"/>廣开称性圆解。今正示秉戒成修。何须复谈理体。 <lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R060" n="0616a14"/>所以于三重中。虽名出体。乃是戒之常体。非是所 <lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R060" n="0616a15"/>依理体。以理体属性。戒体属修。理体于五重中属 <lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R060" n="0616a16"/>体。戒体于五重中属宗。言无作者。只是一作之後。 <lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R060" n="0616a17"/>不俟再作。所谓凭师秉受。直至未来。任运止恶。任 <lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R060" n="0616a18"/>运行善。故名无作。与无作四谛之義不同。以此无 <lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R060" n="0616b01"/>作戒体。乃是无漏色法。受之则得。不受则无。持之 <lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R060" n="0616b02"/>则坚。毁之则失。故属事不属理。属修不属性。属宗 <lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R060" n="0616b03"/>不属体。然事理非二。性修交成。宗体不隔。故起信 <lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R060" n="0616b04"/>论云。以知法性无染。離五欲过故。随顺修行尸波 <lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R060" n="0616b05"/>罗蜜。此经云。光非靑黄赤白黑。非色非心。非有非 <lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R060" n="0616b06"/>无。非因果法。而戒光从口出。又云。计我著相者。不 <lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R060" n="0616b07"/>能生是法。灭寿取证者。亦非下种处。菩萨戒羯磨 <lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R060" n="0616b08"/>文云。先发菩提愿。乃堪受此戒。是则无作戒体。全 <lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R060" n="0616b09"/>依理体而发。而本净理体。全赖戒法而显。故義疏 <lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R060" n="0616b10"/>中出体一章。始则重在以修合性。指宗为体。次明 <lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R060" n="0616b11"/>止行二善。又属力用中事。而料简一章。宛同教相。 <lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R060" n="0616b12"/>虽曰三重。五義自足。略五成三。急在修证。四依利 <lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R060" n="0616b13"/>物。岂不巧哉。兹复曲为末世钝根。寡于闻见。既不 <lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R060" n="0616b14"/>能向大部教观。开圆解门。又不能知三十心十地。 <lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R060" n="0616b15"/>是何法義。徒受菩萨戒之虚名。何关修证。故略述 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616c" n="0616c"/> <lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R060" n="0616b16"/>教观大纲。以成合註。俾稍知性修不二之旨。既通 <lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R060" n="0616b17"/>释一品经文。须用五重玄義。无作自归于宗。心地 <lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R060" n="0616b18"/>乃成正体。古今异辙。意在于斯。</p> <lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R060" n="0617a01"/><p xml:id="pX38p0616c0401">三明宗者。体显于性。宗显于修。全性起修。故不二 <lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R060" n="0617a02"/>而二。全修在性。故二而不二。如樑柱是屋之纲维。 <lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R060" n="0617a03"/>屋空是樑柱所取。今以屋空喩体。樑柱喩宗。由有 <lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R060" n="0617a04"/>樑柱。方得受用屋空。故次体之後。须明宗也。此经 <lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R060" n="0617a05"/>以<persName>佛</persName>性因果为宗。<persName>佛</persName>性非因非果。遍能出生一切 <lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R060" n="0617a06"/>因果。经云。一切众生。皆有<persName>佛</persName>性。此<persName>佛</persName>性者。即是诸 <lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R060" n="0617a07"/><persName>佛</persName>本源心地。以此不生不灭为本修因。然後圆成 <lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R060" n="0617a08"/>果地修证。则因亦<persName>佛</persName>性。果亦<persName>佛</persName>性。據经文中。有三 <lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R060" n="0617a09"/>重因果。一者三十心十地为因。成<persName>等正觉</persName>为果。二 <lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R060" n="0617a10"/>者初发心常所诵戒为因。分满法身为果。三者谛 <lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R060" n="0617a11"/>信成<persName>佛</persName>为因。波罗提木叉为果。又三十心十地。亦 <lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R060" n="0617a12"/>得传传论于因果。正觉唯果。谛信唯因。本源自性 <lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R060" n="0617a13"/>淸净为因因。常住法身为果果。如此褈褈因果。会 <lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R060" n="0617a14"/>入非因非果。是此经宗致。文云。应当静观察。诸法 <lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R060" n="0617a15"/>真实相。不生亦不灭。不常复不断。不一亦不异。不 <lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R060" n="0617a16"/>来亦不去。如是一心中。方便勤莊严。夫不生不灭 <lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R060" n="0617a17"/>等。即真常<persName>佛</persName>性非因果法。亦名诸法实相。亦名一 <lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R060" n="0617a18"/>心。正显经体。而方便莊严。即是称性圆修。成妙因 <lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R060" n="0617b01"/>果。明此经宗也。方便莊严。复有二義。一者智慧莊 <lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R060" n="0617b02"/>严。二者功德莊严。上卷三十心十地。深明观慧。属 <lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R060" n="0617b03"/>于慧行。下卷十重四十八轻。备显止行二善。属于 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617a" n="0617a"/> <lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R060" n="0617b04"/>行行。此亦一往为语。若备论者。心地法门。具勝功 <lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R060" n="0617b05"/>德。无作妙戒。全由慧明。故曰由慧净故戒净。由戒 <lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R060" n="0617b06"/>净故慧净。如两手互洗。不容前後。而此无作妙戒。 <lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R060" n="0617b07"/>及发趣长养金刚等心。体性平等诸地。同以本源 <lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R060" n="0617b08"/>淸净<persName>佛</persName>性为所依体。以宗契体。体非宗外。悟体成 <lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R060" n="0617b09"/>宗。宗原属体。修证要门。孰过于此。</p> <lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R060" n="0617b10"/><p xml:id="pX38p0617a0701">四辨用者。用是力用。亦名功德。此经以捨凡入圣 <lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R060" n="0617b11"/>为用。上卷云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0801" n="0617a0801"/><anchor xml:id="beg0617a0801" n="0617a0801"/>已<anchor xml:id="end0617a0801"/>百阿僧祇劫修行心地。以之为 <lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R060" n="0617b12"/>因。初捨凡夫。成<persName>等正觉</persName>。下卷云。若人受<persName>佛</persName>戒。即入 <lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R060" n="0617b13"/>诸<persName>佛</persName>位。又云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1001" n="0617a1001"/><anchor xml:id="beg0617a1001" n="0617a1001"/>但<anchor xml:id="end0617a1001"/>解法师语。尽受得戒。皆名第一淸 <lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R060" n="0617b14"/>净者。今总释其意。须知传传捨凡。传传入圣。则传 <lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R060" n="0617b15"/>传淸净。若云初捨凡夫成<persName>等正觉</persName>。则唯<persName>佛</persName>名圣。唯 <lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R060" n="0617b16"/><persName>佛</persName>第一淸净。若云受<persName>佛</persName>戒即入<persName>佛</persName>位。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1301" n="0617a1301"/><anchor xml:id="beg0617a1301" n="0617a1301"/>但<anchor xml:id="end0617a1301"/>能解语 <lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R060" n="0617b17"/>便<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1401" n="0617a1401"/><anchor xml:id="beg0617a1401" n="0617a1401"/>已<anchor xml:id="end0617a1401"/>入圣。便成淸净。故<persName>佛</persName>顶从三渐次。直至妙觉。 <lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R060" n="0617b18"/>通名六十圣位。若约教道而论。则别教三十心名 <lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R060" n="0618a01"/>贤。十地名圣。圆教十信为贤。初住以去名圣。贤是 <lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R060" n="0618a02"/>相似淸净。圣是分证淸净。今更约六即義释。谓本 <lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R060" n="0618a03"/>源自性淸净。是理即<persName>佛</persName>。亦理即圣。理即淸净。此全 <lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R060" n="0618a04"/>是凡。因此经力用而捨。若解语受戒。即入<persName>佛</persName>位。是 <lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R060" n="0618a05"/>名字<persName>佛</persName>。亦名字圣。名字淸净。因此经力用。最初而 <lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R060" n="0618a06"/>入。若常作谛信。静观实相。是观行<persName>佛</persName>。亦观行圣。观 <lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R060" n="0618a07"/>行淸净。若三十心向果。是相似<persName>佛</persName>。亦相似圣。相似 <lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R060" n="0618a08"/>淸净。若登体性十地。是分证<persName>佛</persName>。亦分证圣。分证淸 <lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R060" n="0618a09"/>净。若法身智身满足。是究竟<persName>佛</persName>。亦究竟圣。究竟淸 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617b" n="0617b"/> <lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R060" n="0618a10"/>净。因此经力用。次第而入。从前望後。一一为圣。从 <lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R060" n="0618a11"/>後望前。一一为凡。理即唯凡。正觉唯圣。捨凡须尽。 <lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R060" n="0618a12"/>入圣须极。又理即圣。亦理即凡。究竟圣。亦究竟凡。 <lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R060" n="0618a13"/>中间四即亦复如是。凡无可捨。圣无可入。无捨无 <lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R060" n="0618a14"/>入而论捨入。是名无作大功德力也。</p> <lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R060" n="0618a15"/><p xml:id="pX38p0617b0601">五教相者。此经于五时中。是第一时。日照高山。于 <lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R060" n="0618a16"/>五味中。即是乳味。于化仪中。即属顿教。于化法中。 <lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R060" n="0618a17"/>即是别圆。然与花严同而不同。略有三義。一者华 <lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R060" n="0618a18"/>严遮那即是释迦。遍坐尘刹。此经舍那自坐花台。 <lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R060" n="0618b01"/>释迦自據千葉。二者花严诸会说法。不动而周。此 <lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R060" n="0618b02"/>经复从座起。乃至馀处。三者花严十住多明圆義。 <lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R060" n="0618b03"/>而兼于别。十地多明别義。而兼于圆。此经三十心 <lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R060" n="0618b04"/>多明别義。亦复兼圆。十地多明圆義。亦仍兼别。一 <lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R060" n="0618b05"/>往为论。似较花严为劣。细寻厥旨。各有所由。良以 <lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R060" n="0618b06"/><persName>如来</persName>平等大慈。方便应现。巧具四悉。勝劣随機。或 <lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R060" n="0618b07"/>勝法中得劣益。或劣法中得勝益。事非一致。那容 <lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R060" n="0618b08"/>定判。且如遮那即是释迦。则三身一体之義。固为 <lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R060" n="0618b09"/>易彰。而释迦接见舍那。俨然有开迹显本之致。利 <lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R060" n="0618b10"/>根者亦堪取悟。又三十心名。迥与住行向异。或一 <lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R060" n="0618b11"/>心别对一位。或位位圆修此心。两经参合。逾彰法 <lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R060" n="0618b12"/>门之妙。今但粗定其相。则花严圆兼别。此经别兼 <lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R060" n="0618b13"/>圆。又释迦但云千百亿者。周迊千华。乃就二地菩 <lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R060" n="0618b14"/>萨所见。戒波罗蜜增上故也。只此二地所见法门。 <lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R060" n="0618b15"/>亦复全具一切事理因果。无量中一。一中无量。题 <pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617c" n="0617c"/> <lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R060" n="0618b16"/>称梵网。良有以也。又周迊千华。何必不表一念千 <lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R060" n="0618b17"/>法。既念念具足千法。亦法法互具无尽。聊示千百 <lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R060" n="0618b18"/>亿界。以表心地法门耳。五重義竟。</p><cb:juan fun="close" n="1" place="inline"><cb:jhead>玄義<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0608a2201" to="#end0608a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0608b1301" to="#end0608b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0608b1801" to="#end0608b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0608b2201" to="#end0608b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0609c0701" to="#end0609c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0610a0801" to="#end0610a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0610c1901" to="#end0610c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0610c2001" to="#end0610c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611a1101" to="#end0611a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611a1901" to="#end0611a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0612b2101" to="#end0612b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612c1801" to="#end0612c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613a0601" to="#end0613a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613a0801" to="#end0613a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613c1501" to="#end0613c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613c1502" to="#end0613c1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613c1801" to="#end0613c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613c2101" to="#end0613c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614a0301" to="#end0614a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614b0801" to="#end0614b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614c0401" to="#end0614c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615a1001" to="#end0615a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615a1801" to="#end0615a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615c1201" to="#end0615c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0616a0101" to="#end0616a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0616a2201" to="#end0616a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0616b0301" to="#end0616b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a0801" to="#end0617a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a1001" to="#end0617a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0617a1301" to="#end0617a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0617a1401" to="#end0617a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0608a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0608b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0608b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0608b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0609c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609c0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0610a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0610c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0610c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0612b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613c1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1502">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0616a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0616a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0616b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0617a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0617a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>